రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్టలు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

పాలమూరు జిల్లాలో చేనేతకు పెట్టింది పేరు గద్వాల చీరలు, అలాగే నారాయణపేట చీరలు. ఈ రెండు ప్రాంతాలకు జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో దాదాపు 50 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఈ చీరలను నేస్తున్న గ్రామాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఈ నేత పనిని ఈ జిల్లాలో పద్మశాలి, కుర్ణిసాలి, పట్టు సాలీలు అలాగే ఇతర కూలీలైన కత్రిలు, ముస్లింలు చేస్తున్నారు. ఈ గద్వాల చేనేత క్లస్టర్‌లో చేనేతకు ప్రాముఖ్యమున్న గ్రామం రాజోళి. తుంగభద్ర నది తీరంలో ఉన్న ఈ గ్రామం దాదాపు 50 శాతంపైగా కుటుంబాలు చేనేతపై జీవిస్తున్నాయి. గత పదిహేనేళ్ల క్రితం వరకు కాటన్‌ దుప్పట్లు, లుంగీలు, తువ్వా లు, పంచెలకు పెట్టింది పేరు. ‘రాజోళి బట్టలు’ అనే బ్రాండ్‌ పేరుతో వీరి వ్యాపారం సాగుతుండేది.

కాని మారుతున్న కాలంతో పాటు నేత బట్టకు ఉన్న డిమాండ్‌ పడిపోవడం వల్ల వీరు గద్వాల్‌ పట్టు చీరలు నేయడం మొదలుపెట్టారు. అదృష్టం బాగుండి మార్కెట్‌ ఉండడం వల్ల వీళ్ళంతా ఈ నేత పనిచేస్తూ జీవనం సాఫీగా సాగిస్తుండే వారు. గత 5-6 సంవత్సరాల నుంచి వారి పిల్లలను పై చదువులకు పంపిస్తున్నారు. జీవితం కంకర రోడ్డుపై వెళుతున్న ఎడ్ల బండిలాగా సాగుతుండేది. దసరా సరదాగా ఉన్నంతలో పండగ చేసుకున్న సంతోషాన్ని, భవిష్యత్తు కలలను గంగమ్మ ఒక్క పెట్టున ఉప్పొంగి కళ్ళ ముందే గ్రామాన్ని నీట ముంచింది.

బతుకులను ప్రశ్నార్థకంగా మార్చింది. తుంగభద్ర నది పొంగి పొర్లింది. సంకేసు ల డ్యాం నిండి గేట్లు తెరుచుకోలేక హోస్పే ట్‌ నుంచి వచ్చిన వరద నీరు బయటికి పంపలేక నిర్దాక్షిణ్యంగా తన ఒడిలో సేద తీరుతున్న రాజోళి గ్రామాన్ని క్షమించండంటూ ముంచెత్తేసింది. ప్రాణ నష్టం అంతగా లేకున్నా డ్యాం తెగి ఊరుమీద పడ్డ తుంగభద్ర తన మన పేద ధనిక వర్గ వర్ణ కుల విభేదాలు లేకుండా అందరిని సమానంగా చూసింది. ఫలితం గూడు చెదిరింది. మగ్గం విరిగింది. ఆధారమైన దారం తెగింది. భవిష్యత్తు ఆగమ్య గోచరంగా మారింది.

నిన్నటి వరకు బతుకు జీవుడా అన్న చందాన ఉన్న జీవితాలు నేడు కకావికలమై గుట్టకొకరు, గట్టుకొకరు, చెట్టు నీడ కొకరు అందిన సామాన్లు తీసుకొని బయలు దేరారు. రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్ట లు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

ఇంటి పరిస్థితి చూస్తే పగిలిపోతుంది. జీవనం అందించిన మగ్గం నిర్జీవంగా బురదలో కూరుకొనిపోయింది. కూలిన మిద్దెలు కాలిన కడుపులు కళ్ళలో సుళ్లు తిరుగుతున్న నీళ్లు ఇవన్ని చూసి చూసి మన సు నిబ్బరపరుచుకున్నారు. ఇప్పుడిప్పుడే తేరుకుంటున్నారు. అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు. చాలా మంది వస్తున్నారు. వారికి తోచిన సహాయం ఇచ్చి వెళుతున్నారు. ఊరు జాతరను తలపిస్తుంది. జాతర వెనుక నరక యాతన దాగి ఉంది. ఈ గ్రామంలో దాదాపు 1200 పైచిలుకు కుటుంబాలు నేతపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. వీరి సంవత్సర ఆదాయము 36 వేల నుంచి 40 వేల రూపాయలు సిల్క్‌ నేసే వారికి, 24 వేల నుంచి 30 వేల రూపాయల వర కు కాటన్‌ నేసే వారికి వస్తుండే ది.

ఒక ఇంట్లో ఇద్దరు భార్య, భర్త కష్టపడితే ఒక మగ్గానికి వచ్చే ఆదాయం. వీరికి ఇదే జీవనోపాధి. అన్ని చోట్ల ఉన్నట్టు వీరికి ఇది ఒక్కటే జీవనోపాధి. వ్యవసాయం కాని ఇతర ఉపాధి మార్గాలు శూన్యం అని చెప్పవచ్చు. దీనికి తోడు వీరికి పెట్టుబడి, మార్కెట్‌ ఒక పెద్ద సమస్యలు. ఈ సమస్యలను అదునుగా చేసుకుని వీరిలో నుంచే కొంత ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉన్న వ్యక్తులు మధ్య వర్తులుగా మారి కొంత మందికి మాల్‌ ఇచ్చి నేయించుకుంటారు. ఈ మధ్య వ్యక్తుల్లో రెండు రకాలు. కొంత మంది నేరుగా మార్కెట్‌ చేస్తే ఇంకొందరు హోల్‌సేల్‌కు షాపులకు అందిస్తుంటారు.

నేత కార్మికులను చూస్తే కొంత వారి సొంత మగ్గాలు ఉండి షావుకారితో మాల్‌ తెచ్చుకొని అతనికే ఇవ్వడం దానికి అతనికి చీరకు కొంత ముట్ట చెబుతుంటారు. రెండవ రకం మగ్గాలు వారి సొంతం కావు ఎవరైతే మధ్యవర్తి ఉంటా రో అతనే మగ్గాలు పెట్టి కూలి నేతన్నతో నేయిస్తుంటారు. అంటే కూలి నేతన్న. మూడవ రకం నేతన్న మగ్గం. మాల్‌ సొంతంగా ఉండి నేరు గా షాప్‌కు గాని లేదా మధ్యవర్తికి గాని ఇస్తుంటారు. వీరు కొంచెం మేలుగా జీవిస్తుంటారు. వీరిలో ఉన్న నైపుణ్యాలను పెట్టుబడిని బట్టి వారు పై నాలుగు రకాలుగా విడగొట్టవచ్చు.

ఒకటి కూలి నేతన్న. రెండు మధ్యవర్తులకు నేసే వారు. మూడవిది సొంతంగా చేసేవారు. నాలుగు మాస్టర్‌ వీవర్స్‌ (వ్యాపారం చేసేవారు). వరద తాకిడికి కూలిన మగ్గాల సంఖ్య దాదాపు 2000లకు పై చిలుకే ఉంటుంది. జిల్లా నుంచి అధికారులు గ్రామానికి వెళ్ళి దాదా పు 13 కోట్ల రూపాయల నష్టంగా అంచనా వేశారు. ఇందులో మగ్గా లు, వాటిపై ఉన్న మాల్‌ (12 నుంచి 15 వేల రూపాయలు మగ్గానికి, 9నుంచి 10 వేల రూపాయలు మాల్‌కు) సహకార సంఘంలో ఉన్న సరుకులు కలిపి అంచనా వేయడం జరిగింది. తాత్కాలికంగా రకరకాల రిలీఫ్‌ మెటీరియల్‌తో ఆదుకోవడం జరుగుతుంది. దీంతో పాటు దీర్ఘకాలికంగా శాశ్వతమైన నష్ట నివారణ చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరముంది.

రాజోళి నేతన్నలు ఇప్పుడు సర్వస్వం కోల్పోయారు. ఇల్లు కట్టుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టవచ్చు. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పించి మగ్గాలు వాటిపైకి మాల్‌ అందిస్తే నేత వేసుకొంటారు. శాశ్వతమైన పునరావాసం వైపు వారిని తీసుకెళ్ళవచ్చు. ప్రభుత్వం వీరిని ఆదుకోవడానికి యుద్ధప్రాతిపదికన వీరికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పిస్తూ మగ్గాలు ఇవ్వాలి. మగ్గాలపై మాల్‌ కొనుగోలు కు రుణసదుపాయం కల్పించడం, వీరికి కనీ సం మూడు నెలలకు సరిపడే రేషన్‌ ఇవ్వాలి. శాశ్వత ప్రణాళికలో భాగంగా ఇల్లు, వర్క్‌ షెడ్‌ నిర్మాణం చేపట్టాలి. చేనేతపై పని చేస్తున్న ఇతర సంస్థలతో కలిసి సంపూర్ణమైన శాశ్వత పునరావాసం, జీవనోపాదులను మెరుగుపరిచే ప్రణాళికలు తయారు చేయడం.ప్రభుత్వం/ఇతర సంస్థలు రాజోళి చేనేతకు విస్తృత ప్రచారం కల్పించడం.

రకరకాలైన ప్రభుత్వ/ప్రైవేట్‌ సంస్థలు స్వచ్ఛంద సంస్థలు సమన్వయం చేసుకొని సంపూర్ణ ప్రణాళిక ఎవరెవరు ఏం సహాయం చేయగలరన్నది జిల్లా స్థాయిలో నిర్ణయం తీసుకోవాలి. ‘మూలుగుతున్న నక్కపై తాటికాయ పడ్డట్టు’ దీన స్థితుల్లో ఉన్న నేతన్నలు వరదలలో మునిగి ఉన్నారు. అందరు వారి శాశ్వత పరిష్కారాల గురించి ఆలోచించి ప్రజల సహకారంతో ప్రణాళికలు అమ లు చేస్తే కనీసం పూర్వ స్థితికి తీసుకొని రావచ్చు. ఇప్పుడున్న శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకొని వాటిని కావల్సిన స్థాయిలో వాడుకొని కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి అందరం సహకరిద్దాం.

-వి. మురళీధర్‌
ఫ్రెండ్స్‌ ఆఫ్‌ పాలమూరు

source : aandhrajyothy, 29 Oct 2009

Scientists attribute the extreme climate patterns in the state this year to climate change. This is just the beginning, they warn. – U.Sudhakar Reddy

Even as India and other countries quibble about how to handle climate change and who should cut what percentage of carbon emissions, the damaging effects of global warming are being felt right in our own backyard.

Scientists attribute the extreme climate patterns in Andhra Pradesh this year -the worst drought in 50 years followed by catastrophic floods that can happen once in 10,000 years -to climate change.

The Krishna, Tungabhadra, Handri and Kundu rivers flooded and devastated several districts along the rivers’ courses killing hundreds of people and destroying lakhs of acres of crops, submerging famous temples and inflicting losses of more than Rs 12,000 crore.

Even now, temperatures are soaring in October when there should be a chill in the air. Weather experts say the heavy rains within just a few days in Andhra Pradesh and Karnataka was due to low pressure in the Bay of Bengal.

Rising levels of vehicular and industrial emissions and eroding of green cover combine to adversely impact the climate. It results in fewer rainy days but the intensity of the rainfall increases on any given rainy day, and this in turn causes floods.

According to Mr K. Krishna Kumar of the Indian Institute of Tropical Meteorology in Pune, “Some changes are taking place in the character of the monsoon. There is substantial decline in monsoon depressions and increase in low pressure systems. All Indian Mean temperatures show an increasing trend of 0.51 degrees Centigrade per 100 years with an accelerated warming of 0.21 degrees Centigrade per 10 years after 1970.” Mr Kumar says the intensity of storms will be higher by 10 per cent.

In 2000, Hyderabad witnessed 350 mm rainfall in a day when the yearly average is 700mm. Professor B. V.
Subba Rao of the Centre for Resource Education says, “The rainfall that needs to be distributed throughout the year, comes in a day, flooding the city. The lakes have no capacity to hold this water and it results in flooding of colonies leading to loss of lives and property.”

He says there is no proper research and documentation done on the extreme weather patterns and impacts at the local level. Hyderabad is not prepared for even 10mm rainfall and the disaster preparedness and mitigation is sub-standard.

He suggests that instead of planning to increase the capacity of Srisailam and Nagarjunasagar reservoirs, the government should increase the capacity of the lakes in catchment area and strengthen the bunds.

Source : Deccan Chronicle 23 Oct 2009

తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.

తుంగభద్ర- కృష్ణ వరద బీభత్సంలో కకావికలైన ప్రజా జీవనానికి సహాయ సహకారాలు అందించడానికి, దెబ్బతిన్న వేలాది బాధిత కుటుంబాలను ఆదుకోవడానికి సమాజమంతా పెద్ద ఎత్తున కదులుతున్నట్టు, ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతర సంస్థలన్నీ సహాయ, పునరావాస కార్యక్రమాలలో తలమునకలు గా ఉన్నట్టు ఒక అభిప్రాయం చలామణీలోకి వచ్చిం ది. పనిచేసే వారినెవరినీ విమర్శించనక్కరలేదేమో! సహాయ, పునరావాస చర్యలు పెద్ద ఎత్తునే జరుగుతున్నమాట, సామూహిక ఔదార్యం వ్యక్తమవుతున్న మాట నిజమేనేమో! కాని ప్రజల విషాదం, దైన్యం, దిగ్భ్రాంతి, సహాయం కోసం ఎదురుచూపు మాత్రం మొదటి రోజున ఎట్లా ఉండి ఉంటాయో అట్లాగే ఉన్నాయి.

జల ప్రళయం ఎగసిపడి నిండా రెండువారాలు గడిచిన తర్వాత కూడా ఆ దుస్థితి ఏమీ మారలేదని మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా వడ్డేపల్లి మండలం రాజోళి గ్రామ శిథిలాలను, అదే జిల్లా అలంపురం పట్టణ వీధులను పైపైన చూసినా అర్థమవుతుంది. సుంకేశు ల ఆనకట్ట తెగిపోయి వరద తీసిందేమో గాని, రాజోళిలో కన్నీటి వరద ఇంకా ఆగలేదు. శ్రీశైలం నుంచి వరద నీరు కిందికి పంపినందువల్ల పైన అలంపురం లో తుంగభద్రలో నీళ్లు కనబడడం లేదేమోగాని రక్షణకు కట్టిన రాతి కట్టమీది నుంచి తుంగభద్ర దూకి ధ్వంసమైన ఇళ్లూ జీవితాలూ జీవనోపాధులూ ఇంకా ఆ బీభత్సాన్ని అనుభవిస్తూనే, ప్రకటిస్తూనే ఉన్నాయి.

మన అధికార వ్యవస్థలకు తోటి మనుషుల పట్ల కనీస గౌరవం లేదని చెప్పడానికి నిదర్శనంగా రెండు ఊళ్లలోనూ భరించరాని దుర్గంధం వ్యాపించి ఉంది. కనీసం ఆరేడు అంగుళాల నుంచి గరిష్ఠంగా రెండు మూడు అడుగుల మేర పేరుకుపోయిన ఒండ్రుమట్టి లో, బురదలో చిక్కుకున్న జీవజాతుల కళేబరాలు కుళ్లిన వాసన, ఆహార పదార్థాలు కుళ్లిన వాసన, మురి కి కాలువలు రోడ్ల బురద కలగలిసిపోయి ముక్కులు బద్దలు చేసే నీచు వాసన. చూడడానికి వెళ్లిన వాళ్లు కొన్ని గంటల కోసమో, నిమిషాల కోసమో అది భరించలేక ముక్కులకు గుడ్డలు అడ్డం పెట్టుకుని, వాంతు లు చేసుకుంటూ ఉంటే, నిస్సహాయులైన రాజోళి ప్రజలు, అంతకన్నా ఎక్కువగా అలంపురం ప్రజలు ఆ దుర్వాసనలో తిరుగుతున్నారు. వండుకుని తింటున్నారు.

నిత్యజీవిత కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఎంత దుర్మార్గమైన లోకం ఇది?! రెండు వారా లు గడిచినా కనీసం బురద శుభ్రం చేయడానికి శక్తి చాలని, మనసుపోని అధికార యంత్రాంగం ఏ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నట్టు? నాయకులకు రక్షణ కవచంగా నిలబడే వందలాది మంది ప్రజల ఆందోళనలను అణచడానికి సర్వశక్తి సాధనాలతో తరలివచ్చే వేలాదిమంది ‘ప్రజా సేవకుల’ వ్యవస్థ కొన్ని గ్రామాల్లో బుర ద ఎత్తించడం లాంటి చిన్న పని చేయడానికి వారాల తరబడి తీసుకుంటోంది.

ఉద్యమకారులను అణచడానికి వేలాది మందిని హుటాహుటిన క్షణాల మీద పంపించే ప్రభుత్వం ఒక్కొక్క గ్రామంలో నుంచి కొన్ని వందల టన్నుల బురదను తొలగించి, కడిగి, శుభ్రం చేసి, రోగాలకు నిలయం కాకుండా చేయడానికి కనీస చర్యలు కూడా చేపట్టలేదు. ఎవరి ఇంట్లో బురద వాళ్లే ఎత్తేసుకుంటారులే, ప్రకృతే శుభ్రం చేస్తుందిలే అన్న ట్టు ఉపేక్షిస్తోంది.

ఎర్త్‌ మూవర్లు, బుల్డోజర్లు వచ్చా యి గాని కేవలం ప్రభుత్వ వాహనాలు, సందర్శకుల వాహనాలు తిరగడానికి వీలైనంత మట్టుకు రోడ్లమీద బురదను పక్కకు నెట్టాయి. ఇప్పుడు రోడ్డుకు రెండు పక్కలా దుర్గంధపు కుప్పలు. ఆ దుర్వాసన మహా ఘనత వహించిన సందర్శకులను చికాకు పెట్టకుండా ఆ కుప్పల మీద డిడిటి, క్లోరిన్‌ చల్లితే చాలునని మాత్రం అధికారగణం అనుకున్నట్టుంది. రెండు గాఢమైన వాసనలు కలిసి దుర్భరమైన వాతావరణం.

దుర్వాసన ఒక పక్కనైతే, మనిషి పట్ల గౌరవం లేని మనుషులందరినీ బిచ్చగాళ్లుగా చూసే ప్రభుత్వాధికారుల, రాజకీయ నాయకుల, సందర్శకుల వైఖరి. రెండు వారాలుగా నిస్సహాయతలో మగ్గిపోయి, వాహనం కనబడితే చాలు ఏదో ఇవ్వడానికి ఎవరో వచ్చారని, ఈ వేటలో వెనుకబడితే ఆ అందేదేదో అందదని దయనీయమైన ఆదుర్దా మరొక పక్కన.

నిన్నటి వరకూ తన శ్రమ మీద తాను ఆధారపడుతూ, ఆత్మగౌరవంతో బతికిన మనిషి ఇవాళ ఇంత దుర్భరమైన స్థితిలోకి జారిపోతే, కనీస గౌరవం కూడా లేకుండా తోటి మనుషులూ, అధికార వ్యవస్థలూ ఎలా పనిచేస్తున్నాయో చూస్తే ఆపుకోలేని దుఃఖం కలిగింది. మనిషి ఇంత దీనంగా ఉండవలసిన పరిస్థితి ఎందువల్ల తలెత్తింది? ఇంకా ఘోరం దారి పొడవునా గుట్టలుగుట్టలుగా పారవేసిన పాతబట్టలు. గ్రహీతలకు అవసరమైనవి, గౌరవప్రదమైనవి ఇస్తున్నామో లేదో చూడకుండా సహాయం పేరుమీద ప్రకటితమైన ఔదార్యం నిజం గా బాధితులకు పనికిరాలేదు. లేదా బాధితులకు అవసరమైనవి అందలేదు. ఫలితం పాతబట్టలు, చాలీచాలని బట్టలు అందిన వాళ్లందరూ అక్కడికక్కడే పారేసిపోయారు.

రాజోళి జనాభా 2001 జనగణన ప్రకారం 11, 617. బహుశా ప్రస్తుతం పదిహేనువేలు కావచ్చు. సరిగ్గా సుంకేశుల ఆనకట్ట కింద ఉండే ఈ గ్రామం ఆ ఆనకట్ట తెగి మీద పడడంతో హతాశురాలైంది. ఆ ఆనకట్ట రాత్రిపూట తెగి ఉంటే, సరిగ్గా ముప్ఫై ఏళ్ల కింద గుజరాత్‌లో ఆనకట్ట తెగి మోర్వీ పట్టణంలో వేలాది మంది మనుషులు జల సమాధి అయిపోయినట్టు అయి ఉండేది. ‘అలా జరిగినా బాగుండును, మాకూ ఈ బాధ తప్పేది, మీకూ ఈ బాధ తప్పేది’ అని ఒక చేనేత కార్మికుడు కన్నీళ్లింకిపోయిన గొంతుతో, సమాజం తలదించుకోవలసిన మాట అన్నాడంటే ఆ ఊరు ఎంత దుఃఖాన్ని చవిచూసి ఉంటుంది.

ఆ ఊరిలో ఇళ్లన్నీ నేలమట్టమైపోయా యి. గోడలు గట్టిగా నిలిచి ఉన్న చోట కూడా ఇళ్లలో రెండడుగుల మేర బురద నిండి నివాసయోగ్యం కాకుండాపోయాయి. అక్కడి నుంచి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో కాస్త మెరకగా ఉన్నచోట పునరావాసం కల్పించవచ్చు గాని జీవనోపాధి కల్పించడం అత్యవసరమైన పెద్ద పని.

ఆ గ్రామంలో కనీసం మూడువేల మగ్గాలు పని చేస్తున్నాయని ఒక అంచనా. ఆ మూడువేల మగ్గాలు ఇవాళ విరిగిపోయి ఉన్నాయి. వేలాది కుటుంబాల జీవనాధారం ధ్వంసమైపోయింది. ఒక్క పద్మశాలి కుటుంబాలు మాత్రమే కాదు, రాజోళిలో ముస్లింలు, కురబ, చాకలి, కమ్మరి వంటి ఇతర కులాల వాళ్లు కూడా నేతపనిలో ఉన్నారు. గద్వాల వంటి ప్రఖ్యాత నేత వస్త్రాల మార్కెట్లకు తమ ఉత్పత్తులు అందిస్తున్నారు. ఒక మగ్గం పునర్నిర్మించాలంటే కనీసం అరవై వేల నుంచి లక్ష రూపాయలు అవసరమవుతుంది.

సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలలో ఈ జీవనోపా ధి నష్టం లెక్కకే రావడం లేదు. చేనేత సహకార సంఘం కార్యాలయంలో ఉన్న కోటి రూపాయలకు పైగా విలువ చేసే వస్త్రాలు, నూలు నాశనమైపోయా యి. ఆ కార్యాలయంలో నుంచి బురద ఎత్తివేయడానికి అధికార యంత్రాంగం ఏమీ చేయలేదు. ఎంత కూలి ఇచ్చినా ఆ దుర్గంధపూరితమైన బురద ఎత్తిపోయడానికి ఎవరూ దొరకక, చేనేత కార్మికులు, ఆ కార్యాలయ ఉద్యోగులు పారిశుధ్య కార్మికుల్లా పని చేస్తున్నారు.
ఇక అలంపురంలో ఎక్కడ చూస్తే అక్కడ సహాయ శిబిరాలు, బృందాలు, అధికార గణం కనబడుతున్నా రు గాని, అంతకన్న మించిన దుర్వాసన. పరిశుభ్రమై న, గౌరవప్రదమైన వాతావరణం ముందు కల్పించాలనే కనీస స్పృహ కొరవడిన స్థితి.

అసలు ఆ ఊరే శ్రీశైలం జలాశయంలో ముంపుకు గురవుతుందని అనుకున్నప్పుడు, ప్రాచీన ఆలయాలను, ఊరిని రక్షించడానికి పెద్ద రాతిగోడ కట్టారు. తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమా లు ఎన్నో ఉన్నాయి. ఎప్పటి బురద ఇది? ఎంత కడిగితే తరుగుతుంది ఇది?

-ఎన్‌. వేణుగోపాల్‌

source : aandhrajyothy 22 Oct 2009

Recent floods in the state have not only resulted in destruction of life and property, they have also hit the Gadwal sari industry hard. – Saswati Mukherjee

Hyderabad, Oct. 19: The severe flooding in the state which has destroyed homes, crops, livelihoods and businesses has claimed an unusual victim: the famous Gadwal sari.

The usual annual turnover of the Gadwal sari industry is Rs 2 crore, but this year there may be a drop of at least 40 per cent in production.

The floods have washed away four of the 18 villages in Gadwal from where most of the weavers hail.

Also, with people spending less and toning down the celebrations this year, the saris are likely to find fewer takers.

The Gadwal sari industry does brisk business throughout the year. But it really picks up during the festive season.

This time, though, dealers who get a supply of close to 25 lakh sari units from different weavers are expecting a 40 per cent dip in production and are expecting no more than 10 per cent profit.

“Usually, sales go up during the festive season and see a decline off season, but the average sales remain constant,” says Mr T. Vijayulu, president of the Handloom Weavers’ Cooperative Society, Gadwal.

There are about 25 sari dealers in the area named Krishna Reddy Bungalow in Gadwal.

Some 60 per cent of those engaged in weaving the famous sari are women.

The weavers supply the saris to dealers or sahukars who deal directly with the customers and make the most profit.

“The labour charges have remained constant for the last so many years now. They must be revised at the earliest or else eating two square meals a day will soon be a challenge for us,” says Mr G. Srinivasulu, a weaver.

Dealers say the rates have been fixed after taking all factors into consideration. The weaver earns Rs 500-600 for every cotton sari, Rs 1,200 for a cotton-silk mix and Rs 1,500-1,800 for a silk sari.

The raw material is provided to the weavers by the dealers, but the weaver does everything else from dying it in the given colour to hand weaving the sari according to a computer generated design.

All this is covered under the above mentioned labour charge.

Some innovation is accepted. “We get to choose the colours of the sari if no particular preference is given to us. Based on different permutations and combinations, we come up with our own range of saris,” says Mr S. Sathyanarayan, a weaver who has 10 mouths to feed at home from his meagre income.

A weaver family has a maximum of six looms at home, and most of the work is done by family members. Each loom is manned by two people and usually husband and wife work together on a loom.

The average output is five saris in two months.

“Today this profession is looked down upon. Added to that is the fact that the income generated is not too great.” – A. Daulapa weaver

“Today this profession is looked down upon. Added to that is the fact that the income generated is not too great,” says Mr A. Daulappa, a weaver in his late 40s who has two sons and a daughter. One son has finished school and assists his father in weaving saris, but he has definite plans to quit once he finds a good job.

“I will continue to stay here with my parents but cannot take up weaving as a profession,” says young Krishnaiah, Mr Daulappa’s son. Today, there are easier work opportunities: driving an autorickshaw, being a waiter at a hotel, tailoring, being a watchman or going into real estate. These have caught the fancy of the youth, who prefer them to the huge physical strain involved in hand-weaving.

Also the great traditional skill is not given the respect it deserves. Local people say that no family wants to give their daugh ter in marriage to a weaver.

“Even a farmer enjoys more respect than we do in society,” says Mr Sathya narayan, a weaver.

source : Deccan Chronicle, Hyderabad 20 Oct 2009

Displaced by floods, rajoli villagers fight for survival
90 % of 500-odd houses in Rajoli had collapsed,
Rajoli suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units
Rahul
RAJOLI (Mahabubnagar dt.): Hundreds of poor families are literally on the road in this tiny village as they have pitched tents made of sarees after their houses collapsed following the floods ten days ago.

A bumpy drive to Rajoli from Shantinagar on a gravel topped road over 10 kms also saw a number of homeless

The aftermath: Villagers of Rajoli in Mahabubnagar district scrambling for relief material. – Photo P.V. SIVAKUMAR

 families moving out from the former with their belongings in bullock carts and packed auto-rickshaws and tractors. A large number of others were sitting by the roadside helplessly while children greeted every passing vehicle with outstretched hands, seeking alms.

People both at the camp where the tents have come up and elsewhere on the road are being provided food and water by voluntary agencies but they are directly exposed to sun as the sarees which they have stuck out to sticks to take cover hardly offer them any relief. The camp mostly comprises Scheduled Caste people from Rajoli and Thummanapalle villages which were submerged by the water of Tungabhadra river, less than half-a-kilometre away.
The water entered the villages after ripping open the earthen bund of Sunkesula barrage for nearly a kilometre.

There is chaos in Rajoli whenever vehicles drive into the village to drop food, clothes and water packets. There is a mad rush of people who try to snatch the packets from the hands of delivery boys. The crew of a mini-bus despatched by an organisation had a tough time in preventing the crowd from entering the vehicle on Monday. The problems of those who drove in an open-topped van with the food material shortly afterwards was worse.

The debris of houses that collapsed stare visitors to Rajoli where destruction to property is the highest in the district. Every other house was found falling here. The District Superintending Engineer of Housing Suresh told The Hindu that ninety per cent of the 500-odd houses in the village had collapsed. Only pucca houses stood up to the flooding while all the houses with mud and mortar were razed to ground. The village which is popular for handloom weaving also suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units.

A stream ahead of the village is the source of water for people living in pucca houses to wash their clothes and utensils.
Source : The Hindu, 14 Oct 2009

A few parts of Andhra Pradesh have experienced unprecedented floods havoc. Some of the affected areas have been neglected for a week as there was no access to the villages as they are submerged or the roads or totally cut off. And these villages are not only flooded and misery but also totally ignored by the society as there was no reporting of the situation in the media. Immediate response of the society to be a helping hand to the flood affected people reached only those areas where the media could reach and highlight the tragedy.

With the receding flood levels a few more villages came to light. CARPED team, representatives of Telangana Utsav Committee and friends have visited such villages in Mahbubnagar. The team visited Kutkunoor (Ieeza mandal), Thummilapally and Rajouli (Vaddepally mandal), Alampur of Mahbubnagar district for a needs assessment.
Mahbubnagar is known for severe drought and large scale distress migration every year. Chronic drought induced migration made it legendary for migration of its inhabitants all over the country. The district never witnessed such devastating floods in 130 years.

Thousands of people have lost everything they had in just 2 days. They have become homeless, starving, lost their livelihoods. Agricultural land in Lakhs of hectares is eroded to 6 feet. Lands are filled with slush destroying the crops and their hopes of livelihood. There is no milk for infants and children nor sufficient drinking water. Thousands of weavers, artisans and people depending on weaving or small trade in these weaving centres or the farmers now have no clue of how to live from now.

Civil societies from all parts of the state have tried their best and still mobilizing the resources for the immediate relief. Govt. has also done in bits and pieces. Major contribution has been from the civil societies. Still much needs to be done.

How to make the lands fit for cultivation again? How the looms will start again to weave and providing wage to the weavers to feed their families? These are the questions that need to be answered now. It’s no more help of just some old clothes or a few kilos of rice that will make these people restart their lives.

School going children and college students have different set of problems. Their books and bags and uniforms etc are lost in the floods. Some have lost their certificates. Schools and Colleges have started functioning gain after the Dusserah festival. How do these school/ college students start attending the schools or colleges without books and clothes?

This Deepavali cannot be festival of lights for these people unless the problem is viewed beyond token relief assistance.

What is required is no doubt immediate help but also a real support to help them restart their livelihoods.
Even the immediate relief required by the victims of flood:
• Milk for infants and children
• Drinking water / purification of water
• Temporary shelter (hutments), common toilets
• Groceries for one month (Food – rice, dal, oil, vegetables etc. and Kerosene)
• stoves, utensils, lamps
• blankets, bed sheets, towels, Clothes – minimum of 2 pairs for each victim
• Soaps, detergent powder / cake
• Medicines and medical camps, fogging in the flood affected areas
• Volunteers to help in cleaning the slush, catching the snakes, collection and distribution of immediate relief packets / package by going to the houses, collecting the data of school going children by class (to issue duplicate certificates, books), business affected, mark the boundaries of agricultural land, to coordinate with all donors to collect relief assistance and distribute to the locals based on their needs.

Contact for details / assistance :
M.Subhash Chandra
Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)
Tel : 09246294565, Email : carpedindia@gmail.com www.carped.org

Donations can be sent to
Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)
8-3-228/267 Rahamathnagar Yousufguda Hyderabad – 45 INDIA
SB a/c No. 1017 2619 90 Central Bank of India (local funds)
SB a/c No. 1017 3084 75 Central Bank of India (local funds)
SB a/c No. 1017 2620 08 Central Bank of India (Foreign contribution)
Kalyan Nagar branch, Hyderabad

Uma Sudhir

After a severe drought, what led to the massive scale of floods in Karnataka and Andhra Pradesh? Blame it on the rain, you could say. Irrigation officials say these are possibly the worst floods in this area in 10,000 years. But what caused this disaster? Could it have been better managed?

Kurnool, Mahbubnagar, Krishna and Guntur are the worst affected districts. Overall, at least 18 lakh people in nearly 400 villages of Andhra Pradesh have been affected by the floods. 180 villages in Kurnool, 89 in Mahbubnagar, 100 in Guntur and 22 in Nalgonda are in bad shape due to the flood waters.

Five hundred fifty five army men, 6 choppers, 1000 swimmers and 254 boats are involved in the relief work.

Unprecedented rains in North Karnataka on Thursday flooded several districts, cutting off areas like Bijapur, Bagalkot and Bellary. Karwar for instance got 50 cm of rain in a single day, locals called it the heaviest downpour in 50 years.

The waters inundated the Krishna and Tungabhadra rivers and the Karnataka government released upto 8 lakh cusecs of water from the Almatti and Narayanpur dams, in a single day.

From the last week of September, Andhra Pradesh was experiencing heavy rains, some areas got over 30 cm in a single day. This brought heavy inflows into major projects in Krishna Basin like Jurala, Srisailam, Nagarjunasagar, Prakasam Barrage and Sunkesula.

Early on Friday, reports started coming in of water levels rising dangerously in the border town of Mantralayam in Andhra Pradesh.

By evening, the water level had crossed the danger mark in Srisailam dam… in a single day on Friday, the reservoir had received over 25 lakh cusecs of water in 12 hours, whereas it is designed to get no more than 13.6 lakh cusecs.

On Saturday, the maximum water limit was crossed in Srisailam, Jurala and Sunkesula projects causing inundation in many villages in the backwaters. Kurnool town and several villages in Kurnool, Mahbubnagar and Nalgonda districts were flooded.

From the Srisailam dam, the waters were flowing into Nagarjunasagar dam… and on Sunday morning, 10.85 lakh cusecs were released to keep the masonry dam safe.

The waters that reached Prakasam Barrage in the coastal Krishna district on Monday have submerged hundreds of villages. Prakasam Barrage has never received such huge amounts of water in the last 100 years.

Critics point out that the Andhra Pradesh government could have better anticipated and prepared for systematic release of waters from the Sukeshu, Srisailam and Nagarjunasagar dams before matters got really out of hand.

The Andhra Pradesh government however points out that it is the first time in history that the scale of floods has been so massive.

“This is known as PMF or possible maximum flood, which happens once in 10,000 years,” said Geetha Reddy, AP Information Minister.

The Met department has said there is likely to be a letup in rains and Karnataka has said they will release minimum waters. So, the waters in the major dams may be safely regulated.

Source : NDTV.com 5 Oct 2009, Hyderabad

a tribe with diwali diya by M.Subhash Chandra for CARPED

May your home

glow with peace and prosperity

always

Happy diwali

Spare a thought for those who are affected by the noise & smoke in the air

If you are planning to burst crackers on Diwali, spare a thought for animals and birds who can be affected by the noise. The sensitive hearing ability of the animals turns to their disadvantage during the festival of lights. Dogs can hear the faintest of sounds in the frequency range of 45 hz to 67 khz, which is unbearable to the human ear.

According to veterinary doctors and NGOs working for animal rights, during the festival of lights, altered behaviour, irritability and changed eating patterns are common features among animals, both pet and stray.  “Birds can have heart-attacks due to the loud noise in the nights,” says Mr Gautam Gambhir of the NGO, Animal Saviour.

“Our advice to pet owners is to be near their pets, comfort and reassure them. They can also lock the pet in a secure room and if possible a family member can be with it so that they do not turn aggressive,” suggests Ms Geeta Sehsamani from Friendicos, an NGO for stray animals.   Mr Gambhir adds, that TV or music can be played loudly so that pets remain distracted.

“For birds, it is best to feed them early and cover their cages with a dark cloth by afternoon so that they fall asleep before the crackers start bursting in the evening. It is better to keep them in some silent place,” he adds. Both Ms Seshmani and Mr Gambhir feel that sedating the animal is not a good idea as it might become hyper.

“On Diwali, pets should always be fed early before they become anxious. However, it’s not just noise that affects the animals,” they said. The smoke in the air due to crackers also takes a toll on the animals as it can choke their respiratory tracts, and cause skin rash and cause eye allergies.