రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్టలు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

పాలమూరు జిల్లాలో చేనేతకు పెట్టింది పేరు గద్వాల చీరలు, అలాగే నారాయణపేట చీరలు. ఈ రెండు ప్రాంతాలకు జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో దాదాపు 50 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఈ చీరలను నేస్తున్న గ్రామాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఈ నేత పనిని ఈ జిల్లాలో పద్మశాలి, కుర్ణిసాలి, పట్టు సాలీలు అలాగే ఇతర కూలీలైన కత్రిలు, ముస్లింలు చేస్తున్నారు. ఈ గద్వాల చేనేత క్లస్టర్‌లో చేనేతకు ప్రాముఖ్యమున్న గ్రామం రాజోళి. తుంగభద్ర నది తీరంలో ఉన్న ఈ గ్రామం దాదాపు 50 శాతంపైగా కుటుంబాలు చేనేతపై జీవిస్తున్నాయి. గత పదిహేనేళ్ల క్రితం వరకు కాటన్‌ దుప్పట్లు, లుంగీలు, తువ్వా లు, పంచెలకు పెట్టింది పేరు. ‘రాజోళి బట్టలు’ అనే బ్రాండ్‌ పేరుతో వీరి వ్యాపారం సాగుతుండేది.

కాని మారుతున్న కాలంతో పాటు నేత బట్టకు ఉన్న డిమాండ్‌ పడిపోవడం వల్ల వీరు గద్వాల్‌ పట్టు చీరలు నేయడం మొదలుపెట్టారు. అదృష్టం బాగుండి మార్కెట్‌ ఉండడం వల్ల వీళ్ళంతా ఈ నేత పనిచేస్తూ జీవనం సాఫీగా సాగిస్తుండే వారు. గత 5-6 సంవత్సరాల నుంచి వారి పిల్లలను పై చదువులకు పంపిస్తున్నారు. జీవితం కంకర రోడ్డుపై వెళుతున్న ఎడ్ల బండిలాగా సాగుతుండేది. దసరా సరదాగా ఉన్నంతలో పండగ చేసుకున్న సంతోషాన్ని, భవిష్యత్తు కలలను గంగమ్మ ఒక్క పెట్టున ఉప్పొంగి కళ్ళ ముందే గ్రామాన్ని నీట ముంచింది.

బతుకులను ప్రశ్నార్థకంగా మార్చింది. తుంగభద్ర నది పొంగి పొర్లింది. సంకేసు ల డ్యాం నిండి గేట్లు తెరుచుకోలేక హోస్పే ట్‌ నుంచి వచ్చిన వరద నీరు బయటికి పంపలేక నిర్దాక్షిణ్యంగా తన ఒడిలో సేద తీరుతున్న రాజోళి గ్రామాన్ని క్షమించండంటూ ముంచెత్తేసింది. ప్రాణ నష్టం అంతగా లేకున్నా డ్యాం తెగి ఊరుమీద పడ్డ తుంగభద్ర తన మన పేద ధనిక వర్గ వర్ణ కుల విభేదాలు లేకుండా అందరిని సమానంగా చూసింది. ఫలితం గూడు చెదిరింది. మగ్గం విరిగింది. ఆధారమైన దారం తెగింది. భవిష్యత్తు ఆగమ్య గోచరంగా మారింది.

నిన్నటి వరకు బతుకు జీవుడా అన్న చందాన ఉన్న జీవితాలు నేడు కకావికలమై గుట్టకొకరు, గట్టుకొకరు, చెట్టు నీడ కొకరు అందిన సామాన్లు తీసుకొని బయలు దేరారు. రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్ట లు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

ఇంటి పరిస్థితి చూస్తే పగిలిపోతుంది. జీవనం అందించిన మగ్గం నిర్జీవంగా బురదలో కూరుకొనిపోయింది. కూలిన మిద్దెలు కాలిన కడుపులు కళ్ళలో సుళ్లు తిరుగుతున్న నీళ్లు ఇవన్ని చూసి చూసి మన సు నిబ్బరపరుచుకున్నారు. ఇప్పుడిప్పుడే తేరుకుంటున్నారు. అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు. చాలా మంది వస్తున్నారు. వారికి తోచిన సహాయం ఇచ్చి వెళుతున్నారు. ఊరు జాతరను తలపిస్తుంది. జాతర వెనుక నరక యాతన దాగి ఉంది. ఈ గ్రామంలో దాదాపు 1200 పైచిలుకు కుటుంబాలు నేతపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. వీరి సంవత్సర ఆదాయము 36 వేల నుంచి 40 వేల రూపాయలు సిల్క్‌ నేసే వారికి, 24 వేల నుంచి 30 వేల రూపాయల వర కు కాటన్‌ నేసే వారికి వస్తుండే ది.

ఒక ఇంట్లో ఇద్దరు భార్య, భర్త కష్టపడితే ఒక మగ్గానికి వచ్చే ఆదాయం. వీరికి ఇదే జీవనోపాధి. అన్ని చోట్ల ఉన్నట్టు వీరికి ఇది ఒక్కటే జీవనోపాధి. వ్యవసాయం కాని ఇతర ఉపాధి మార్గాలు శూన్యం అని చెప్పవచ్చు. దీనికి తోడు వీరికి పెట్టుబడి, మార్కెట్‌ ఒక పెద్ద సమస్యలు. ఈ సమస్యలను అదునుగా చేసుకుని వీరిలో నుంచే కొంత ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉన్న వ్యక్తులు మధ్య వర్తులుగా మారి కొంత మందికి మాల్‌ ఇచ్చి నేయించుకుంటారు. ఈ మధ్య వ్యక్తుల్లో రెండు రకాలు. కొంత మంది నేరుగా మార్కెట్‌ చేస్తే ఇంకొందరు హోల్‌సేల్‌కు షాపులకు అందిస్తుంటారు.

నేత కార్మికులను చూస్తే కొంత వారి సొంత మగ్గాలు ఉండి షావుకారితో మాల్‌ తెచ్చుకొని అతనికే ఇవ్వడం దానికి అతనికి చీరకు కొంత ముట్ట చెబుతుంటారు. రెండవ రకం మగ్గాలు వారి సొంతం కావు ఎవరైతే మధ్యవర్తి ఉంటా రో అతనే మగ్గాలు పెట్టి కూలి నేతన్నతో నేయిస్తుంటారు. అంటే కూలి నేతన్న. మూడవ రకం నేతన్న మగ్గం. మాల్‌ సొంతంగా ఉండి నేరు గా షాప్‌కు గాని లేదా మధ్యవర్తికి గాని ఇస్తుంటారు. వీరు కొంచెం మేలుగా జీవిస్తుంటారు. వీరిలో ఉన్న నైపుణ్యాలను పెట్టుబడిని బట్టి వారు పై నాలుగు రకాలుగా విడగొట్టవచ్చు.

ఒకటి కూలి నేతన్న. రెండు మధ్యవర్తులకు నేసే వారు. మూడవిది సొంతంగా చేసేవారు. నాలుగు మాస్టర్‌ వీవర్స్‌ (వ్యాపారం చేసేవారు). వరద తాకిడికి కూలిన మగ్గాల సంఖ్య దాదాపు 2000లకు పై చిలుకే ఉంటుంది. జిల్లా నుంచి అధికారులు గ్రామానికి వెళ్ళి దాదా పు 13 కోట్ల రూపాయల నష్టంగా అంచనా వేశారు. ఇందులో మగ్గా లు, వాటిపై ఉన్న మాల్‌ (12 నుంచి 15 వేల రూపాయలు మగ్గానికి, 9నుంచి 10 వేల రూపాయలు మాల్‌కు) సహకార సంఘంలో ఉన్న సరుకులు కలిపి అంచనా వేయడం జరిగింది. తాత్కాలికంగా రకరకాల రిలీఫ్‌ మెటీరియల్‌తో ఆదుకోవడం జరుగుతుంది. దీంతో పాటు దీర్ఘకాలికంగా శాశ్వతమైన నష్ట నివారణ చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరముంది.

రాజోళి నేతన్నలు ఇప్పుడు సర్వస్వం కోల్పోయారు. ఇల్లు కట్టుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టవచ్చు. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పించి మగ్గాలు వాటిపైకి మాల్‌ అందిస్తే నేత వేసుకొంటారు. శాశ్వతమైన పునరావాసం వైపు వారిని తీసుకెళ్ళవచ్చు. ప్రభుత్వం వీరిని ఆదుకోవడానికి యుద్ధప్రాతిపదికన వీరికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పిస్తూ మగ్గాలు ఇవ్వాలి. మగ్గాలపై మాల్‌ కొనుగోలు కు రుణసదుపాయం కల్పించడం, వీరికి కనీ సం మూడు నెలలకు సరిపడే రేషన్‌ ఇవ్వాలి. శాశ్వత ప్రణాళికలో భాగంగా ఇల్లు, వర్క్‌ షెడ్‌ నిర్మాణం చేపట్టాలి. చేనేతపై పని చేస్తున్న ఇతర సంస్థలతో కలిసి సంపూర్ణమైన శాశ్వత పునరావాసం, జీవనోపాదులను మెరుగుపరిచే ప్రణాళికలు తయారు చేయడం.ప్రభుత్వం/ఇతర సంస్థలు రాజోళి చేనేతకు విస్తృత ప్రచారం కల్పించడం.

రకరకాలైన ప్రభుత్వ/ప్రైవేట్‌ సంస్థలు స్వచ్ఛంద సంస్థలు సమన్వయం చేసుకొని సంపూర్ణ ప్రణాళిక ఎవరెవరు ఏం సహాయం చేయగలరన్నది జిల్లా స్థాయిలో నిర్ణయం తీసుకోవాలి. ‘మూలుగుతున్న నక్కపై తాటికాయ పడ్డట్టు’ దీన స్థితుల్లో ఉన్న నేతన్నలు వరదలలో మునిగి ఉన్నారు. అందరు వారి శాశ్వత పరిష్కారాల గురించి ఆలోచించి ప్రజల సహకారంతో ప్రణాళికలు అమ లు చేస్తే కనీసం పూర్వ స్థితికి తీసుకొని రావచ్చు. ఇప్పుడున్న శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకొని వాటిని కావల్సిన స్థాయిలో వాడుకొని కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి అందరం సహకరిద్దాం.

-వి. మురళీధర్‌
ఫ్రెండ్స్‌ ఆఫ్‌ పాలమూరు

source : aandhrajyothy, 29 Oct 2009

‘Of every 70 girls who reach reproductive age in India, one will eventually die because of pregnancy, childbirth or unsafe abortion compared to one in 7,300 in the developed world’

SHASHI KAPOOR stole the thunder from screen baddie and wealthflaunting older brother Amitabh Bachchan in the

Patralekha Chatterjee

1975 blockbuster Deewar with just four words: “Mere paas maa hai”. Being a mother is good, great and glorious in mythology, cinema and in the popular psyche in India. Sadly, in real life, motherhood is a hazardous experience in many parts of the country.

“No Tally of the Anguish: Accountability in maternal healthcare in India”, a recent report by Human Rights Watch (HRW), the New York-based international NGO, is the latest reminder of the paradox of being a mother in India. We deify motherhood but do not do enough to save mothers.

“For an emerging global economic power famous for its medical prowess, India continues to have unacceptably high maternal mortality levels. In 2005, the last year for which international data is available, India’s maternal mortality ratio (MMR) was 16 times that of Russia, 10 times that of China, and four times higher than in Brazil,” the 150-page report observes.

Some more damning figures: Of every 70 Indian girls who reach reproductive age, one will eventually die because of pregnancy, childbirth or unsafe abortion, compared to one in 7,300 in the developed world. More will suffer from preventable injuries, infections and disabilities, often serious and lasting a lifetime, due to failures in maternal care.
Indeed, India contributes a little under a fourth of the world’s maternal mortality.

Given all these disturbing numbers, why do not we hear more about maternal deaths? The short answer: because the magnitude of the problem is not recognised and the life stories of the dead women remain untold. Deaths due to conflicts, disasters or terrorism instantly grab public attention, become talking points, pressuring politicians and policymakers towards action. Most maternal deaths, in contrast, are deaths due to neglect, and remain ill-monitored.
Medical records typically capture the immediate, biological causes of maternal deaths. What gets left out are the personal, familial, socio-cultural and environmental factors contributing to these deaths. The key underlying reason behind a maternal death in India is not always lack of money. The brutal truth, as the HRW report notes, is that generally speaking, maternal mortality is high where women’s overall status is low, and public health systems are poor. It is the low status of women which leads to the low priority accorded to her health.

Early marriage, women’s neglect of their reproductive health, inability to decide when and where to seek medical help, widespread malnutrition, lack of education, awareness, domestic violence and poor access to quality healthcare, including emergency obstetric services are some of the all too familiar factors which contribute to tens of thousands of maternal deaths.

A telling indicator: In rural India, even the desperately poor spend months planning every detail of a family wedding.
The birth of a child, in stark contrast, is considered a routine affair, requiring minimal preparation and expenditure. Neglect during pregnancy and childbirth claims the lives of around 100,000 women across the country every year. Most such deaths can be averted but for the “three delays” — delay in decision to seek care, delay in reaching the appropriate health facility and delay in receiving care once inside a hospital.

Within India, there are also huge disparities. National averages camouflage sharp incountry variations in maternal mortality and morbidity. Northern India, made up of the so-called eight “Empowered Action Group” states, along with Assam, have the highest maternal mortality rates in the country. At 440 maternal deaths per 1,00,000 live births, Uttar Pradesh reports the second highest MMR (maternal mortality ratio) in the country. This is about 1.7 times the estimated national MMR and more than three times that of states like Tamil Nadu in south India.

Many of the insights in the HRW report are familiar to Indians working in public health. India’s flagship National Rural Health Mission (NRHM) seeks to address the twin challenges of maternal and child survival. Since its launch in 2005, the NRHM has pumped in huge sums of money to improve public health systems and reduce maternal and infant mortality. Recent data suggests that it has made some difference in parts of the country. All-India figures show a decline in maternal deaths between 2003 to 2006.

However, the initiatives will not produce the intended outcomes unless there is strict monitoring and healthcare system accountability, as the HRW report correctly stresses. We also need timely investigations into maternal deaths.

Unicef, for example, has piloted a verbal autopsy tool called Maternal and Perinatal Death Inquiry and Response, which involves communities. Two years ago, while visiting districts across the country where this was being implemented, I saw promising signs. Trained health and community workers and NGO field staff visited families where a maternal death has taken place with a structured questionnaire. The questionnaire is a tool to facilitate a process of raising awareness, of getting people concerned and involved about issues impacting a mother’s health and make them more knowledgeable about how they can do something about them. In several instances, communities had come forward with local solutions to critical issues like referral transport during obstetric emergencies. Saving mothers is not rocket science, and certainly within the capacity of a country whose lunar programme just celebrated its triumphant discovery of water at the moon. What is needed is a determined focus on the specific cracks through which so many women fall. In the Indian context, this means paying attention to not only the disparities between different states and regions but also the significant differences in utilisation of maternal health care within states, districts and cities.

Rural women, the urban poor, and women in geographically-remote areas report poorer utilisation of maternal healthcare services than the middle class in urban areas. Pregnant women belonging to dalit and tribal communities use maternal health services less than women belonging to upper castes. Maternal deaths continue in India because the women who die are not those we socialise with and their rights are not given the same value as our rights. India has the resources, tools and technical expertise to save its mothers and its children. It should do so not only because of what Human Rights Watch or any other organisation says, but because it is the right thing to do. It will be a critical step in making the idea of India more attractive.

PATRALEKHA CHATTERJEE writes on contemporary development issues, and can be contacted at
patralekha.chatterjee@gmail.com

Source : Deccan Chronicle, Hyderabad 23 Oct 2009

Scientists attribute the extreme climate patterns in the state this year to climate change. This is just the beginning, they warn. – U.Sudhakar Reddy

Even as India and other countries quibble about how to handle climate change and who should cut what percentage of carbon emissions, the damaging effects of global warming are being felt right in our own backyard.

Scientists attribute the extreme climate patterns in Andhra Pradesh this year -the worst drought in 50 years followed by catastrophic floods that can happen once in 10,000 years -to climate change.

The Krishna, Tungabhadra, Handri and Kundu rivers flooded and devastated several districts along the rivers’ courses killing hundreds of people and destroying lakhs of acres of crops, submerging famous temples and inflicting losses of more than Rs 12,000 crore.

Even now, temperatures are soaring in October when there should be a chill in the air. Weather experts say the heavy rains within just a few days in Andhra Pradesh and Karnataka was due to low pressure in the Bay of Bengal.

Rising levels of vehicular and industrial emissions and eroding of green cover combine to adversely impact the climate. It results in fewer rainy days but the intensity of the rainfall increases on any given rainy day, and this in turn causes floods.

According to Mr K. Krishna Kumar of the Indian Institute of Tropical Meteorology in Pune, “Some changes are taking place in the character of the monsoon. There is substantial decline in monsoon depressions and increase in low pressure systems. All Indian Mean temperatures show an increasing trend of 0.51 degrees Centigrade per 100 years with an accelerated warming of 0.21 degrees Centigrade per 10 years after 1970.” Mr Kumar says the intensity of storms will be higher by 10 per cent.

In 2000, Hyderabad witnessed 350 mm rainfall in a day when the yearly average is 700mm. Professor B. V.
Subba Rao of the Centre for Resource Education says, “The rainfall that needs to be distributed throughout the year, comes in a day, flooding the city. The lakes have no capacity to hold this water and it results in flooding of colonies leading to loss of lives and property.”

He says there is no proper research and documentation done on the extreme weather patterns and impacts at the local level. Hyderabad is not prepared for even 10mm rainfall and the disaster preparedness and mitigation is sub-standard.

He suggests that instead of planning to increase the capacity of Srisailam and Nagarjunasagar reservoirs, the government should increase the capacity of the lakes in catchment area and strengthen the bunds.

Source : Deccan Chronicle 23 Oct 2009

తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.

తుంగభద్ర- కృష్ణ వరద బీభత్సంలో కకావికలైన ప్రజా జీవనానికి సహాయ సహకారాలు అందించడానికి, దెబ్బతిన్న వేలాది బాధిత కుటుంబాలను ఆదుకోవడానికి సమాజమంతా పెద్ద ఎత్తున కదులుతున్నట్టు, ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతర సంస్థలన్నీ సహాయ, పునరావాస కార్యక్రమాలలో తలమునకలు గా ఉన్నట్టు ఒక అభిప్రాయం చలామణీలోకి వచ్చిం ది. పనిచేసే వారినెవరినీ విమర్శించనక్కరలేదేమో! సహాయ, పునరావాస చర్యలు పెద్ద ఎత్తునే జరుగుతున్నమాట, సామూహిక ఔదార్యం వ్యక్తమవుతున్న మాట నిజమేనేమో! కాని ప్రజల విషాదం, దైన్యం, దిగ్భ్రాంతి, సహాయం కోసం ఎదురుచూపు మాత్రం మొదటి రోజున ఎట్లా ఉండి ఉంటాయో అట్లాగే ఉన్నాయి.

జల ప్రళయం ఎగసిపడి నిండా రెండువారాలు గడిచిన తర్వాత కూడా ఆ దుస్థితి ఏమీ మారలేదని మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా వడ్డేపల్లి మండలం రాజోళి గ్రామ శిథిలాలను, అదే జిల్లా అలంపురం పట్టణ వీధులను పైపైన చూసినా అర్థమవుతుంది. సుంకేశు ల ఆనకట్ట తెగిపోయి వరద తీసిందేమో గాని, రాజోళిలో కన్నీటి వరద ఇంకా ఆగలేదు. శ్రీశైలం నుంచి వరద నీరు కిందికి పంపినందువల్ల పైన అలంపురం లో తుంగభద్రలో నీళ్లు కనబడడం లేదేమోగాని రక్షణకు కట్టిన రాతి కట్టమీది నుంచి తుంగభద్ర దూకి ధ్వంసమైన ఇళ్లూ జీవితాలూ జీవనోపాధులూ ఇంకా ఆ బీభత్సాన్ని అనుభవిస్తూనే, ప్రకటిస్తూనే ఉన్నాయి.

మన అధికార వ్యవస్థలకు తోటి మనుషుల పట్ల కనీస గౌరవం లేదని చెప్పడానికి నిదర్శనంగా రెండు ఊళ్లలోనూ భరించరాని దుర్గంధం వ్యాపించి ఉంది. కనీసం ఆరేడు అంగుళాల నుంచి గరిష్ఠంగా రెండు మూడు అడుగుల మేర పేరుకుపోయిన ఒండ్రుమట్టి లో, బురదలో చిక్కుకున్న జీవజాతుల కళేబరాలు కుళ్లిన వాసన, ఆహార పదార్థాలు కుళ్లిన వాసన, మురి కి కాలువలు రోడ్ల బురద కలగలిసిపోయి ముక్కులు బద్దలు చేసే నీచు వాసన. చూడడానికి వెళ్లిన వాళ్లు కొన్ని గంటల కోసమో, నిమిషాల కోసమో అది భరించలేక ముక్కులకు గుడ్డలు అడ్డం పెట్టుకుని, వాంతు లు చేసుకుంటూ ఉంటే, నిస్సహాయులైన రాజోళి ప్రజలు, అంతకన్నా ఎక్కువగా అలంపురం ప్రజలు ఆ దుర్వాసనలో తిరుగుతున్నారు. వండుకుని తింటున్నారు.

నిత్యజీవిత కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఎంత దుర్మార్గమైన లోకం ఇది?! రెండు వారా లు గడిచినా కనీసం బురద శుభ్రం చేయడానికి శక్తి చాలని, మనసుపోని అధికార యంత్రాంగం ఏ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నట్టు? నాయకులకు రక్షణ కవచంగా నిలబడే వందలాది మంది ప్రజల ఆందోళనలను అణచడానికి సర్వశక్తి సాధనాలతో తరలివచ్చే వేలాదిమంది ‘ప్రజా సేవకుల’ వ్యవస్థ కొన్ని గ్రామాల్లో బుర ద ఎత్తించడం లాంటి చిన్న పని చేయడానికి వారాల తరబడి తీసుకుంటోంది.

ఉద్యమకారులను అణచడానికి వేలాది మందిని హుటాహుటిన క్షణాల మీద పంపించే ప్రభుత్వం ఒక్కొక్క గ్రామంలో నుంచి కొన్ని వందల టన్నుల బురదను తొలగించి, కడిగి, శుభ్రం చేసి, రోగాలకు నిలయం కాకుండా చేయడానికి కనీస చర్యలు కూడా చేపట్టలేదు. ఎవరి ఇంట్లో బురద వాళ్లే ఎత్తేసుకుంటారులే, ప్రకృతే శుభ్రం చేస్తుందిలే అన్న ట్టు ఉపేక్షిస్తోంది.

ఎర్త్‌ మూవర్లు, బుల్డోజర్లు వచ్చా యి గాని కేవలం ప్రభుత్వ వాహనాలు, సందర్శకుల వాహనాలు తిరగడానికి వీలైనంత మట్టుకు రోడ్లమీద బురదను పక్కకు నెట్టాయి. ఇప్పుడు రోడ్డుకు రెండు పక్కలా దుర్గంధపు కుప్పలు. ఆ దుర్వాసన మహా ఘనత వహించిన సందర్శకులను చికాకు పెట్టకుండా ఆ కుప్పల మీద డిడిటి, క్లోరిన్‌ చల్లితే చాలునని మాత్రం అధికారగణం అనుకున్నట్టుంది. రెండు గాఢమైన వాసనలు కలిసి దుర్భరమైన వాతావరణం.

దుర్వాసన ఒక పక్కనైతే, మనిషి పట్ల గౌరవం లేని మనుషులందరినీ బిచ్చగాళ్లుగా చూసే ప్రభుత్వాధికారుల, రాజకీయ నాయకుల, సందర్శకుల వైఖరి. రెండు వారాలుగా నిస్సహాయతలో మగ్గిపోయి, వాహనం కనబడితే చాలు ఏదో ఇవ్వడానికి ఎవరో వచ్చారని, ఈ వేటలో వెనుకబడితే ఆ అందేదేదో అందదని దయనీయమైన ఆదుర్దా మరొక పక్కన.

నిన్నటి వరకూ తన శ్రమ మీద తాను ఆధారపడుతూ, ఆత్మగౌరవంతో బతికిన మనిషి ఇవాళ ఇంత దుర్భరమైన స్థితిలోకి జారిపోతే, కనీస గౌరవం కూడా లేకుండా తోటి మనుషులూ, అధికార వ్యవస్థలూ ఎలా పనిచేస్తున్నాయో చూస్తే ఆపుకోలేని దుఃఖం కలిగింది. మనిషి ఇంత దీనంగా ఉండవలసిన పరిస్థితి ఎందువల్ల తలెత్తింది? ఇంకా ఘోరం దారి పొడవునా గుట్టలుగుట్టలుగా పారవేసిన పాతబట్టలు. గ్రహీతలకు అవసరమైనవి, గౌరవప్రదమైనవి ఇస్తున్నామో లేదో చూడకుండా సహాయం పేరుమీద ప్రకటితమైన ఔదార్యం నిజం గా బాధితులకు పనికిరాలేదు. లేదా బాధితులకు అవసరమైనవి అందలేదు. ఫలితం పాతబట్టలు, చాలీచాలని బట్టలు అందిన వాళ్లందరూ అక్కడికక్కడే పారేసిపోయారు.

రాజోళి జనాభా 2001 జనగణన ప్రకారం 11, 617. బహుశా ప్రస్తుతం పదిహేనువేలు కావచ్చు. సరిగ్గా సుంకేశుల ఆనకట్ట కింద ఉండే ఈ గ్రామం ఆ ఆనకట్ట తెగి మీద పడడంతో హతాశురాలైంది. ఆ ఆనకట్ట రాత్రిపూట తెగి ఉంటే, సరిగ్గా ముప్ఫై ఏళ్ల కింద గుజరాత్‌లో ఆనకట్ట తెగి మోర్వీ పట్టణంలో వేలాది మంది మనుషులు జల సమాధి అయిపోయినట్టు అయి ఉండేది. ‘అలా జరిగినా బాగుండును, మాకూ ఈ బాధ తప్పేది, మీకూ ఈ బాధ తప్పేది’ అని ఒక చేనేత కార్మికుడు కన్నీళ్లింకిపోయిన గొంతుతో, సమాజం తలదించుకోవలసిన మాట అన్నాడంటే ఆ ఊరు ఎంత దుఃఖాన్ని చవిచూసి ఉంటుంది.

ఆ ఊరిలో ఇళ్లన్నీ నేలమట్టమైపోయా యి. గోడలు గట్టిగా నిలిచి ఉన్న చోట కూడా ఇళ్లలో రెండడుగుల మేర బురద నిండి నివాసయోగ్యం కాకుండాపోయాయి. అక్కడి నుంచి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో కాస్త మెరకగా ఉన్నచోట పునరావాసం కల్పించవచ్చు గాని జీవనోపాధి కల్పించడం అత్యవసరమైన పెద్ద పని.

ఆ గ్రామంలో కనీసం మూడువేల మగ్గాలు పని చేస్తున్నాయని ఒక అంచనా. ఆ మూడువేల మగ్గాలు ఇవాళ విరిగిపోయి ఉన్నాయి. వేలాది కుటుంబాల జీవనాధారం ధ్వంసమైపోయింది. ఒక్క పద్మశాలి కుటుంబాలు మాత్రమే కాదు, రాజోళిలో ముస్లింలు, కురబ, చాకలి, కమ్మరి వంటి ఇతర కులాల వాళ్లు కూడా నేతపనిలో ఉన్నారు. గద్వాల వంటి ప్రఖ్యాత నేత వస్త్రాల మార్కెట్లకు తమ ఉత్పత్తులు అందిస్తున్నారు. ఒక మగ్గం పునర్నిర్మించాలంటే కనీసం అరవై వేల నుంచి లక్ష రూపాయలు అవసరమవుతుంది.

సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలలో ఈ జీవనోపా ధి నష్టం లెక్కకే రావడం లేదు. చేనేత సహకార సంఘం కార్యాలయంలో ఉన్న కోటి రూపాయలకు పైగా విలువ చేసే వస్త్రాలు, నూలు నాశనమైపోయా యి. ఆ కార్యాలయంలో నుంచి బురద ఎత్తివేయడానికి అధికార యంత్రాంగం ఏమీ చేయలేదు. ఎంత కూలి ఇచ్చినా ఆ దుర్గంధపూరితమైన బురద ఎత్తిపోయడానికి ఎవరూ దొరకక, చేనేత కార్మికులు, ఆ కార్యాలయ ఉద్యోగులు పారిశుధ్య కార్మికుల్లా పని చేస్తున్నారు.
ఇక అలంపురంలో ఎక్కడ చూస్తే అక్కడ సహాయ శిబిరాలు, బృందాలు, అధికార గణం కనబడుతున్నా రు గాని, అంతకన్న మించిన దుర్వాసన. పరిశుభ్రమై న, గౌరవప్రదమైన వాతావరణం ముందు కల్పించాలనే కనీస స్పృహ కొరవడిన స్థితి.

అసలు ఆ ఊరే శ్రీశైలం జలాశయంలో ముంపుకు గురవుతుందని అనుకున్నప్పుడు, ప్రాచీన ఆలయాలను, ఊరిని రక్షించడానికి పెద్ద రాతిగోడ కట్టారు. తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమా లు ఎన్నో ఉన్నాయి. ఎప్పటి బురద ఇది? ఎంత కడిగితే తరుగుతుంది ఇది?

-ఎన్‌. వేణుగోపాల్‌

source : aandhrajyothy 22 Oct 2009

Displaced by floods, rajoli villagers fight for survival
90 % of 500-odd houses in Rajoli had collapsed,
Rajoli suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units
Rahul
RAJOLI (Mahabubnagar dt.): Hundreds of poor families are literally on the road in this tiny village as they have pitched tents made of sarees after their houses collapsed following the floods ten days ago.

A bumpy drive to Rajoli from Shantinagar on a gravel topped road over 10 kms also saw a number of homeless

The aftermath: Villagers of Rajoli in Mahabubnagar district scrambling for relief material. – Photo P.V. SIVAKUMAR

 families moving out from the former with their belongings in bullock carts and packed auto-rickshaws and tractors. A large number of others were sitting by the roadside helplessly while children greeted every passing vehicle with outstretched hands, seeking alms.

People both at the camp where the tents have come up and elsewhere on the road are being provided food and water by voluntary agencies but they are directly exposed to sun as the sarees which they have stuck out to sticks to take cover hardly offer them any relief. The camp mostly comprises Scheduled Caste people from Rajoli and Thummanapalle villages which were submerged by the water of Tungabhadra river, less than half-a-kilometre away.
The water entered the villages after ripping open the earthen bund of Sunkesula barrage for nearly a kilometre.

There is chaos in Rajoli whenever vehicles drive into the village to drop food, clothes and water packets. There is a mad rush of people who try to snatch the packets from the hands of delivery boys. The crew of a mini-bus despatched by an organisation had a tough time in preventing the crowd from entering the vehicle on Monday. The problems of those who drove in an open-topped van with the food material shortly afterwards was worse.

The debris of houses that collapsed stare visitors to Rajoli where destruction to property is the highest in the district. Every other house was found falling here. The District Superintending Engineer of Housing Suresh told The Hindu that ninety per cent of the 500-odd houses in the village had collapsed. Only pucca houses stood up to the flooding while all the houses with mud and mortar were razed to ground. The village which is popular for handloom weaving also suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units.

A stream ahead of the village is the source of water for people living in pucca houses to wash their clothes and utensils.
Source : The Hindu, 14 Oct 2009

Preeti Singh / CNN-IBN

Mehboobnagar: The weavers of Rajouli village in Mehboobnagar, known for the beautiful Gadwal saris, have been hit hard by the floods in Andhra Pradesh.

The saris, raw material and the looms all have been washed away in the floods and they have been left with no belongings. For 40 years, Manikyam’s life revolved around his loom. Each Gadwal sari he wove sold for Rs 7,000. But at the age of 65, he is on the streets with his loom broken and his priceless saris ruined by flood waters. He says he is too old to start afresh. “I have been working for 40 years. But at this age where do I go and start all over again,” says Manikyam.

Another weaver Kapsiamma’s house was one of the few to withstand the deluge but her two looms have been destroyed. She took a loan to buy books and clothes for her two school going children. But now she is left with just the clothes on her back. She is leaving the village as everyone has already gone but she does not know where to find refuge. “There is nothing left at home. Everything destroyed. All our food is washed away. There is nothing to eat,” she says. Rajoli sourced raw material from all parts of Andhra Pradesh. But all the threads and zari borders now unusable. With looms destroyed and nowhere to stay the weavers are moving to the neighbouring town. But that means setting up mills again, for which there is no money.

Popularly known as the weavers’ town the irony is that now the villagers of Rajoli have no clothes or food left to fend for themselves. In fact with hundreds of looms being washed away in flood waters, old weavers like Manikyam have to come out on the streets with whatever is left of their belongings and are praying that the state government come to their rescue to help them keep their tradition of weaving alive.

Source :  CNN – IBN, 6 Oct 2009

Uma Sudhir

After a severe drought, what led to the massive scale of floods in Karnataka and Andhra Pradesh? Blame it on the rain, you could say. Irrigation officials say these are possibly the worst floods in this area in 10,000 years. But what caused this disaster? Could it have been better managed?

Kurnool, Mahbubnagar, Krishna and Guntur are the worst affected districts. Overall, at least 18 lakh people in nearly 400 villages of Andhra Pradesh have been affected by the floods. 180 villages in Kurnool, 89 in Mahbubnagar, 100 in Guntur and 22 in Nalgonda are in bad shape due to the flood waters.

Five hundred fifty five army men, 6 choppers, 1000 swimmers and 254 boats are involved in the relief work.

Unprecedented rains in North Karnataka on Thursday flooded several districts, cutting off areas like Bijapur, Bagalkot and Bellary. Karwar for instance got 50 cm of rain in a single day, locals called it the heaviest downpour in 50 years.

The waters inundated the Krishna and Tungabhadra rivers and the Karnataka government released upto 8 lakh cusecs of water from the Almatti and Narayanpur dams, in a single day.

From the last week of September, Andhra Pradesh was experiencing heavy rains, some areas got over 30 cm in a single day. This brought heavy inflows into major projects in Krishna Basin like Jurala, Srisailam, Nagarjunasagar, Prakasam Barrage and Sunkesula.

Early on Friday, reports started coming in of water levels rising dangerously in the border town of Mantralayam in Andhra Pradesh.

By evening, the water level had crossed the danger mark in Srisailam dam… in a single day on Friday, the reservoir had received over 25 lakh cusecs of water in 12 hours, whereas it is designed to get no more than 13.6 lakh cusecs.

On Saturday, the maximum water limit was crossed in Srisailam, Jurala and Sunkesula projects causing inundation in many villages in the backwaters. Kurnool town and several villages in Kurnool, Mahbubnagar and Nalgonda districts were flooded.

From the Srisailam dam, the waters were flowing into Nagarjunasagar dam… and on Sunday morning, 10.85 lakh cusecs were released to keep the masonry dam safe.

The waters that reached Prakasam Barrage in the coastal Krishna district on Monday have submerged hundreds of villages. Prakasam Barrage has never received such huge amounts of water in the last 100 years.

Critics point out that the Andhra Pradesh government could have better anticipated and prepared for systematic release of waters from the Sukeshu, Srisailam and Nagarjunasagar dams before matters got really out of hand.

The Andhra Pradesh government however points out that it is the first time in history that the scale of floods has been so massive.

“This is known as PMF or possible maximum flood, which happens once in 10,000 years,” said Geetha Reddy, AP Information Minister.

The Met department has said there is likely to be a letup in rains and Karnataka has said they will release minimum waters. So, the waters in the major dams may be safely regulated.

Source : NDTV.com 5 Oct 2009, Hyderabad

బిడ్డకు జన్మనివ్వాలన్నది ఒక మధురమైన భావన. కానీ ఆ మాధుర్యాన్ని అనుభవించేలోపే ప్రసవ సమయంలోనే ఎంతో మంది స్త్రీలు తమ ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. అలా మరణించే వారి సంఖ్య ప్రపంచ వ్యాప్తంగా నేడు సుమారు ఆరు లక్షలు. వీరిలో 20 శాతం మంది భారతీయులే. ఇక జాతీయ స్థాయిలో చూస్తే మిగతా అన్ని రాష్ట్రాల్లో కన్నా ప్రసవ మరణాల సంఖ్య మన రాష్ట్రంలోనే ఎక్కువ. దీనికి గల కారణాల గురించి, వాటిని అధిగమించే మార్గాల గురించి సీనియర్‌ గైనకాలజిస్టు ప్రొఫెసర్‌ పి బాలాంబతో మాట్లాడాం. ఆ వివరాలు ఆమె మాటల్లోనే…

ప్రసవం అంటే ఒక కొత్త వ్యక్తిని కుటుంబంలోకి ఆహ్వానించడం. కానీ ఆహ్వానించే వ్యక్తే ప్రపంచం నుంచి కనుమరుగయితే కలలన్నీ చెల్లాచెదరై ఇంట్లో విషాదం తాండవిస్తుంది. దీనికి కారణాలు అనేకం.

ప్రసవం గురించిన ప్రా«థమిక అవగాహన లేకపోవడం వాటిలో మొదటిది. ప్రసవం అంటే అదేదో అతి సాధారణ విషయమనుకునే వారే ఎక్కువ. అందుకే కుటుంబ సభ్యులెవరూ ఆ విషయంలో తీసుకోవలసిన అదనపు బాధ్యతల గురించి ఆలోచించరు.

అయితే నగరవాసులు ఈ విషయంలో కొంత మెరుగైన దశలోనే ఉన్నారు. ప్రసవానికి ముందు డాక్టర్‌ను సంప్రదించడంతో పాటు, వారి సూచనలను కూడా పాటిస్తున్నారు. కాని కొన్ని సంప్రదాయాల కారణంగా తీరా ప్రసవానికి ముందు కొన్ని తప్పిదాలు చేస్తుంటారు. పురుడు తమ ఇంట్లోనే జరగాలంటూ పుట్టింటికి తీసుకు వెళ్లిపోతుంటారు. వైద్య వసతులు ఉన్నచోటైతే ఫర వాలే దు. కానీ, అవేవీ లేవని తెలిసి కూడా కొందరు ఎక్కడో కుగ్రామానికి తీసుకువెళుతుంటారు.

ప్రసవానికి కనీస వసతులు కూడా లేని చోట ఒక్కోసారి అది ప్రాణాపాయానికి దారితీయవచ్చు. ప్రసవ సమయంలో వైద్య నిపుణులలో అంటే వైద్యసేవిక (ఎఎన్‌ఎమ్‌), న ర్స్‌, డాక్టర్‌ లేదా గైనకాలజిస్టు వీరిలో కనీసం ఒకరైనా ఉండాలి. నగరాల్లో ఇటీవల ఈ సదుపాయాలు 60 శాతానికి పెరిగాయి. అంటే మిగతా 40 శాతం లేనట్లే కదా! అదే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అయితే ఈ సదుపాయం 80 శాతం ప్రజలకు లేదు. ఆ 20 శాతమైనా అతి కష్టం మీద దూరప్రాంతాలకు వెళ్లి, ఆ సదుపాయాన్ని పొందగలుగుతున్నారు.

రక్తహీనత
ప్రసవ మరణాలకు గల కారణాల్లో సాంప్రదాయం, అవగాహన లేకపోవడం, రక్తహీనత ప్రధానమైనవి. వీటిలో రక్తహీనత అది సులువైన చికిత్స. కానీ, మన దేశంలో జరుగుతున్న ప్రసవ మరణాలతో 20 శాతం ర క్తహీనత కారణంగా జరుగుతున్నవే. నిజానికి ఇది కేవలం మాత్రలతో పోయే సమస్య. అయినా ఈ నిర్లక్ష్యం కొనసాగుతూనే ఉంది.

- ఆహార విషయాల్లో కూడా మన వారిలో అపోహలు ఎక్కువే. గుడ్డు తింటే బిడ్డకు జత్తు రాదని, ఆకుకూరలు తింటే పిల్లలు నల్లగా పుడతారని ఇలా ఏవేవో అపోహలు ఉన్నాయి. అలాగే కుంకుమ పువ్వు తింటే పిల్లలు తెల్లగా పుడతార న్న అపోహలు ఉన్నాయి. ఇలా అవసరమైనవి తినకుండా అవసరం లేనివి తింటూ ఉంటారు. ఆకు కూరలు తినకపోవడం వల్ల రక్తహీనత పెరుగుతుంది.

- ప్రసవ మరణాలకు గల ప్రధాన కారణాల్లో రక్త స్రావం ఒకటి. ఇది ప్రసవ సమయంలో కావచ్చు. లేదా ప్రసవం అవగానే కావచ్చు.
-రక్తపోటు అధికమై కొందరికి గుఱ్ఱపు వాతం (ఎక్లమ్సియా) రావచ్చు. తరచూ పరీక్షలు చేయించకపోతే ఈ సమస్యను ముందే గుర్తించడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని సార్లు ఈ సమస్య రక్తపోటు పెరగకుండానే రావచ్చు.
-పరిసరాలు పరిశుభ్రంగా లేనిచోట ప్రసవం అయితే ఇన్‌ఫెక్షన్ల బారిన పడే ప్రమాదం ఉంది. ఇంటిని పేడ తో అలకడం, పాప బొడ్డు మీద పేడను పెట్టడం వంటి సంప్రదాయాల వల్ల తల్లీబిడ్డలిద్దరికీ ఇన్‌ఫెక్షన్లు వచ్చే అవకాశం ఉంది.

నిర్ణయలోపం
సరియైన వేళ సరియైన నిర్ణయం తీసుకోకపోవడం ప్రసవ మరణాలకు మరో ప్రధాన కారణం.
ప్రసవానికి పుట్టింటికి తీసుకు వెళుతున్నప్పుడు ముఖ్యంగా మూడు విషయాల గురించి ఆలోచించాలి.
- ప్రసవంలో ఏదైనా ఇబ్బంది తలెత్తితే వెంటనే తరలించడానికి రవాణా సౌకర్యం ఉందా ?

- అవసరమైనప్పుడు రక్తం దొరికే వీలుందా ? సర్జన్‌, మత్తు ఇచ్చే డాక్టర్‌ శిశువైద్యులు ఉన్నారా? ఇవన్నీ ముందే తెలుసుకోవాలి. ఉంటే వారు వెంటనే చికిత్స అందించే అవకాశాలు ఉంటాయోలేదో కూడా తెలుసుకోవాలి.

-అవసరమైన డబ్బు కూడా ముందే సమకూర్చి పెట్టుకోవడం చాలా అవసరం.
- ప్రసవంలో అతిగా రక్త స్రావమైనా, లేదా మెదడులో రక్తస్రావం (హెమరేజ్‌) అయినా అరగంటలోనే ప్రాణాపాయం ఏర్పడవచ్చు.అందుకే రక్తం అందుబాటులో ఉండేలా చూసుకోవాలి.

- గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉండే వారు ప్రసవానికి ముందే హాస్పిటల్‌కు బాగా దగ్గరగా ఉండే లా జాగ్రత్తపడాలి. మరీ దూరంగా ఉంటే వెంటనే వెళ్లడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు.. వెళ్లినా చాలా ఆలస్యమైపోతుంది.

- ప్రసవానికి ముందు కనీసం మూడు సార్లయినా డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి. మొదటి సారి నాలుగోనెలలో, ఏడవనెలకు ముందు ఒకసారి, ఏడోనెల దాటాక రెండు సార్లు చూపించాలి. లేదంటే కనీసం ఒకసారైనా చూపాలి. ఇలా అయితే రక్తపోటు స్థితిగతులను ఇంకేమైనా సమస్యలు ఉన్నా ముందే తెలుసుకోవచ్చు.
రక్త సరఫరా
కొంత మందికి ప్రతి కాన్పుకూ సర్జరీ అవసరమవుతుంది. రక్త హీనత ఉంటే మరీ ఎక్కువగా సమస్య ఉంటుంది. ఇలాంటి వారికి రక్తం అందుబాటులో ఉండడం చాలా అవసరం.
-రక్తహీనత వల్ల మెదడుకు, గుండెకు కావలసినంత ఆక్సిజన్‌ అందదు. ఇది మరింత ప్రమాదం.
-రక్తహీనత ఉన్నా కొందరికి ప్రసవం మామూలుగా జరగవచ్చు కానీ, తలీ ్లబిడ్డలిరువురూ అనారోగ్యంగానే ఉంటారు. ఈ లోగా మరోసారి గర్భం వస్తే ఆ పరిస్థితి మరింత దయనీయంగా తయారవుతుంది.
- గుఱ్ఱపు వాతం సాధారణంగా ఏడోనెల తరువాత వస్తుంది. కొంత మందికి ఎప్పుడైనా రావచ్చు. దీనివల్ల తల్లికీ బిడ్డకూ ప్రమాదమే.

బాల్యవివాహాలు
- ప్రసవ మరణాలకు బాల్య వివాహాలు కూడా కారణమే. ఇవి మన రాష్ట్రంలోనే ఎక్కువ. గర్భం ధరించడానికి 21 నుంచి 29 ఏళ్ళ లోపు కాలమే సరియైనది. దీనికి ముందైనా తరువాతైనా సమస్యలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.

శారీరక పరిణతి రాకముందే గర్భం రావడం వల్ల రక్తహీనత సమస్య ఎక్కువ ఉంటుంది. కొన్ని సంస్థలు రక్తహీనతను నివారించే చర్యలు చేపడుతున్నా అవి సరిపోవు. ప్రసవం అయిన తరువాత చేసే బారసాలకు కొందరు అమితంగా ఖర్చుపెడతారు.

కానీ, అందులో సగం కూడా గర్భిణిగా ఉన్నప్పుడు ఆరోగ్యం మీద పెట్టరు. తొలినుంచే శ్రద్ద వహించి, అవసరమైన అన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే ప్రసవ మరణాలను గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉంది.

-డాక్టర్‌ పి.బాలాంబ,
ఎమిరిటస్‌ ప్రొఫెసర్‌ ఎన్టీఆర్‌ హెల్త్‌ యూనివర్సిటీ
source : aandhrajyothy 3 feb 2009

పునరావాసంలో గిరిజన వ్యథలు
- మేకల రవికుమార్‌
పోలవరం ప్రాజెక్టుకు సుప్రీంకోర్టు వన్యప్రాణి అనుమతి మంజూరు చేసింది. జలసంఘం నుంచి ప్రణాళిక సంఘం దాకా అన్ని శాఖలతో మమ అనిపిస్తున్నారు. కేంద్ర గిరిజనశాఖ పునరావాసం కూడా బాగుందని తేల్చేసింది. కానీ అసలు మన్యంలో జరుగుతున్నదేమిటి, పునరావాసం పేరు చెప్పి చేస్తున్నదేమిటి. గిరిజనుల జీవితాలను నడిసంద్రంలో నావలా చేస్తున్నదెవరు?
‘మబ్బుల్లో నీటిని చూపి ముంత ఒలకబోసుకోవడం…’ అనే సామెత పోలవరం విషయంలో అక్షరాలా నిజమైంది. ప్రభుత్వం ప్రాజెక్టును చూపి గిరిజనుల జీవితాలను ధారపోస్తోంది. వారి ప్రశాంతతను, భవిష్యత్తును, ఆర్థిక స్థితిగతులను మొత్తంగా వారి జీవితాలనే నీటిపాలు చేస్తోంది. ‘పోలవరం ప్రాజెక్టు పూర్తయితే దేశంలోని అయిదు అతిపెద్ద ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటవుతుంది. 7.20 లక్షల ఎకరాల భూమికి జీవిక అవుతుంది. లక్షల మంది ప్రజలకు జీవనాధారమవుతుంది. విశాఖ వంటి నగరాలకు జీవధార అవుతుంది. నదుల అనుసంధానమనే మహాయజ్ఞానికి ఆది అవుతుంది’… ఇదీ కాగితాలపై ప్రభుత్వం చూపుతున్న భవిష్యత్తు చిత్రం. గోదావరి కాన్వాస్‌పై గీస్తున్న అందమైన ఊహ. ఈ మహా సంకల్పం అభినందించదగ్గదే. కానీ ఇది అవినీతికి ప్రతిరూపంగా మారితే, కచ్చితమైన ప్రణాళికలేని ప్రహసనంగా మారితే… ముఖ్యంగా వేలమంది ప్రజల భవిష్యత్తుకు గొడ్డలి పెట్టులా మారితే దాన్నేమనాలి? ప్రస్తుతం పోలవరం ప్రాజెక్టు పరిధిలో అదే జరుగుతోంది. ఇందులో అమాయకులైన గిరిజనులు సమిధలవుతున్నారు.

గోడు పట్టని ప్రభుత్వం
పోలవరం ప్రాజెక్టును గోదావరిపై నిర్మిస్తే వేల ఎకరాల భూమి జలాశయగర్భంలో కలిసిపోతుంది. ఇందులో 75 వేల ఎకరాల సాగుభూమితో పాటు, మరింత అటవీ భూమి కూడా ఉంది. 276 గ్రామాలూ కనుమరుగవుతాయి. ఖమ్మం జిల్లాలోని భద్రాచలం, చింతూరు, వేలేరుపాడు, కుక్కునూరు, కూనవరం, తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని దేవీపట్నం, పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో పోలవరం మండలాల్లో ఉన్న 1.75 లక్షల మంది ప్రజలకు పునరావాసం కల్పించాల్సి ఉంటుంది. వీరిలో ఎక్కువమంది షెడ్యూల్డు తెగలకు చెందిన గిరిజనులే. వీరందరికీ పునరావాసం కల్పించేందుకు ప్రభుత్వం పునరావాస, పునరుద్ధరణ (ఆర్‌ అండ్‌ ఆర్‌) ప్యాకేజీని రూపొందించింది. కానీ దీని అమలుతీరు మాత్రం అత్యంత దారుణంగా ఉంది. ప్రస్తుతం వేలాది గిరిజనుల జీవితాలను గాల్లో దీపంలా మార్చింది. ప్యాకేజీ ప్రకారం గిరిజనులందరికీ పక్కాగా పునరావాసం కల్పించాలి. దీనికోసం ముంపు బాధితుల కోసం గృహవసతి ఏర్పాటు చేయాలి. భూమి కోల్పోయే వారందరికీ కొంత భూమి రూపంలో, మరికొంత ధనం రూపంలో పరిహారం చెల్లించాలి. ఇచ్చిన భూమిని సంస్కరించుకునేందుకు, వ్యవసాయం మొదలు పెట్టడానికి మరికొంత సహాయం అందించాలి. ఉపాధి హామీ కోల్పోయే వారందరికీ లెక్క కట్టి జీవనాధారం ఏర్పాటు చేయాలి. వ్యవసాయ కూలీలకు, భూమిలేని రైతులకు వారు ఉపాధి కోల్పోయే రోజులను అంచనా వేసి దినసరి భత్యాన్ని గ్రాంట్‌గా ముందే ఇచ్చేయాలి. కులవృత్తులు కోల్పోయేవారికీ ఇలాగే ఆర్థిక సహాయం అందించాలి. ఇలా పునరావాసుల కోసం ప్యాకేజీని రూపొందించారు. కానీ వీటి అమలులో మాత్రం అనేక లోపాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా దేవీపట్నం మండలాన్నే తీసుకుందాం. ఈ మండలంలో 43 గిరిజన గ్రామాలు పోలవరం ప్రాజెక్టులో ముంపునకు గురవుతాయి. ఇక్కడున్న సుమారు 30వేల మందిలో అత్యధికులు షెడ్యూల్డు తెగలకు చెందిన కొండరెడ్లు, కొండదొరలు, కొండకమ్మర్లు. రంపచోడవరం ఐ.టి.డి.ఎ. పునరావాస ఏర్పాట్లను పర్యవేక్షిస్తోంది. కానీ ఇక్కడ జరుగుతున్న ప్రక్రియ మొత్తం పూర్తిగా లోపాలమయంగా ఉంది. ఈ మండలంలోని డి.రావిలంక, పరకసానిపాడు, బోడిగూడెం గ్రామాల ప్రజల కోసం 166 గృహాల సముదాయాన్ని ఇందుకూరు సమీపంలో నిర్మించారు. ఇప్పుడక్కడ ఆయా గ్రామాలకు చెందిన 50 కుటుంబాలైనా నివసించడంలేదు. ప్రస్తుతం ఈ గ్రామాల్లో ఉన్నవారందరూ తమ గూడేల సమీపంలోనే ఉన్న భూముల్లో వ్యవసాయం చేసుకుంటున్నారు. ఒకప్పుడు చెట్లు, చేమలతో నిండిన ఈ అటవీ భూములను గిరిజనులు ఎంతో కష్టపడి సాగులోకి తెచ్చుకున్నారు. కొండవాగులను మళ్లించి నీటి వనరులను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఇప్పుడా గ్రామస్తులందరినీ పునరావాస కాలనీకి వెళ్లమని అధికారులు ఆదేశాలు జారీచేశారు. అక్కడకు వెళితే ఉపాధి కోల్పోతామని గిరిజనులు బెంగటిల్లుతున్నారు. దానికి కారణం- ఏమాత్రం వ్యవసాయయోగ్యంకాని భూమిని వారికి కట్టబెట్టారు. రాళ్లు, రప్పలు, తుప్పలతో నిండిన ఆ భూమిలో ఏం పండిస్తామని వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు. దీంతో వారిని ఎలాగైనా పునరావాస కాలనీకి తరలించాలని అధికారులు నిజాలకు మసిపూశారు. గిరిజనులను మాయచేశారు. ఆ సమయంలో అధికారులు వారిని ఎంత తీవ్రంగా మభ్యపెట్టారంటే- ఆ ఇళ్లలోకి మీరు వెళ్లి పాలు పొంగిస్తే చాలని చెప్పారు. అందుకు అవసరమైన పప్పు, బెల్లం, బియ్యం అన్నీ తామే ఉచితంగా సరఫరా చేస్తామన్నారు. చెప్పినట్లే అధికారులు కాలనీకి వెళ్లిన వారికి వంటసామగ్రి సరఫరా చేశారు. గిరిజనులకు తరలింపు ఖర్చు కింద అయిదువేల రూపాయలు ఇవ్వాలన్నది పునరావాస చట్టం నిబంధన. అయితే వారికి ఇచ్చే ఈ తరలింపు ఖర్చుల్లో రూ.500 చొప్పున పప్పు, బెల్లాల ఖర్చు కూడా జమ చేసేశారు. చివరకు ఆ కాలనీలో మృతిచెందిన వారికి దహన సంస్కారాలు చేయడానికీ నానాయాతనలు పడాల్సి వచ్చింది. కాలనీ పక్కనున్న ఖాళీ స్థల యజమాని అభ్యంతరంతో శవాలను 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న తమ గ్రామాలకు తరలించి అక్కడ దహనం చేయాల్సి వచ్చింది. ఇలాంటి కారణాలతో గిరిజనులకు పునరావాస పథకాలపై నమ్మకం పోయింది. ఆ కాలనీని వదిలిపెట్టి తిరిగి తమ గ్రామాలకు వచ్చేశారు. గోదావరి ముంచేసినా తామిక్కడి నుంచి కదిలేేదంటున్నారు. ఇక తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని మిగిలిన 40 గ్రామాల్లోని ప్రజల పరిస్థితీ అగమ్యగోచరంగా ఉంది. వీరికి భూములిస్తామని, కాలనీ కట్టిస్తామని చెప్పారు. కానీ కాలనీకి స్థలం రంపచోడవరంలో ఉంటే పొలాలను గంగవరం, దేవీపట్నం మండలాల్లో చూపుతున్నారు. వీరి నివాస ప్రాంతానికి, వ్యవసాయ భూములకు మధ్యదూరం 40 కిలోమీటర్ల వరకు ఉంటుంది. పైగా ఇందుకూరుపేట కాలనీకి వెళ్లిన బాధితుల అనుభవాలు విని ఉండటంతో గిరిజనులు తాము ఇప్పుడున్న గ్రామాలను ఖాళీ చేసేది లేదంటున్నారు. అధికారులు మాత్రం గ్రామాల్లో ఎలాంటి తీర్మానాలు చేయకుండానే, ప్రజల అనుమతిని తీసుకోకుండానే రేషన్‌షాపుల వంటివాటిని తరలించేశారు. అయినా అక్కడి ప్రజలు తమ గ్రామాలను వదిలేది లేదంటున్నారు. అవసరమైతే పోరుబాట పడతామంటున్నారు. పునరావాసం లోపభూయిష్ఠంగా జరుగుతున్న తీరుకు ఇవి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణలు.

గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఏం చేయాలన్నా అక్కడి ప్రజల ముందస్తు అనుమతి తప్పనిసరి అని రాజ్యాంగంలోని అయిదో షెడ్యూల్‌ తేల్చి చెప్పింది. గిరిజన ప్రాంతాన్ని కాపాడమని ఆదేశించింది. అవసరమైతే గవర్నర్‌ నుంచి ప్రత్యేకంగా అనుమతి పొందాలనీ స్పష్టంచేసింది. ప్రస్తుతం ఇక్కడ పనులు జరుగుతున్న తీరు దీనికి పూర్తిగా విరుద్ధం. ముఖ్యంగా భూముల పంపకం విషయంలో నిబంధనలకు పాతరేస్తున్నారు. సాధారణంగా గిరిజనుల భూములను కొనడం, అమ్మడం నిషిద్ధం. అనివార్యమైతే, అనుమతి తప్పకుండా తీసుకోవాలి. కానీ ఇక్కడ కేటాయింపులన్నీ అడ్డగోలుగా ఉన్నాయి. నయానో, భయానో భూములను సేకరించి అధికారులు ముంపు బాధితులకు కట్టబెట్టేశారు. గిరిజనుల భూములను గిరిజనులకు కేటాయించడంతో ఇప్పుడు వారి మధ్య వివాదాలు చెలరేగుతున్నాయి. వ్యవసాయ భూమిని తీసుకుని కొండలపై భూమిని ఇస్తే మళ్లీ పోడు వ్యవసాయానికి తమను మళ్లించినట్లవుతుందని గిరిజనులు ఆందోళన వ్యక్తంచేస్తున్నారు. దీంతో ఇక్కడి ప్రజలెవరూ ఈ భూముల జోలికి వెళ్లే ప్రయత్నం చేయడం లేదు. ఖమ్మం జిల్లాలో అయితే పునరావాసాన్ని ఒక జూదంలా మార్చేశారు. అక్కడ ముందుగా గిరిజనేతరుల భూములకు నిబంధనల ప్రకారం పరిహారం చెల్లించేశారు. దీన్ని చూసి తమకూ ఇలాగే న్యాయం జరుగుతుందని ఆశపడిన గిరిజనులను మాత్రం తీవ్రంగా దెబ్బకొట్టారు. వారిని గ్రామాలు ఖాళీ చేయించేందుకు సిద్ధం చేసి ప్యాకేజీలోని ఏ లబ్ధినీ వారికి అందించలేదు. చివరకు పునరావాస ప్యాకేజీ విషయంలో వారి అభిప్రాయాలనూ ముందుగా తీసుకోలేదు. భద్రాచలంలో జరిగిన అవగాహన సదస్సులో మైదాన ప్రాంతంలోని అధికార పార్టీ కార్యకర్తలే ఎక్కువమంది కనిపించారు. ఇలా గిరిజనాభిప్రాయానికి ప్రభుత్వం గండికొట్టింది. నిబంధనలను తేలిగ్గా అతిక్రమించేసింది.

అనుమతుల మాటేమిటి?
పోలవరం ప్రాజెక్టు విషయంలో జాతీయ వన్యప్రాణి సంరక్షణ మండలి ఇచ్చిన అనుమతులకు సుప్రీం ఆమోదముద్ర వేసింది. దీంతో హడావుడి చేస్తున్న ప్రభుత్వం మిగిలిన అనుమతుల గురించి మాట్లాడటం లేదు. కేంద్ర జలసంఘం సూచనప్రాయంగానే అంగీకారం తెలిపింది. ముఖ్యంగా ఒరిస్సా, ఛత్తీస్‌గఢ్‌ రాష్ట్రాలతో వివాదం విషయంలో చర్చలూ ఒక కొలిక్కిరాలేదు. ముంపునకు గురికానున్న వేలాది ఎకరాల అటవీ భూములను గురించి ఇంకా తేల్చాల్సి ఉంది. వీటన్నిటిపై ఇంకా పలు కేసులు కోర్టుల్లో పెండింగుల్లో ఉన్నాయి. అర్ధసత్యాలతో, అసత్యాలతో నెట్టుకొస్తున్న ప్రభుత్వం అసలు ముఖ్యమైన పునరావాసం ప్రక్రియలో పారదర్శకత పాటించడం లేదు. మరోపక్క పలువురు నిపుణులు ప్రాజెక్టు డిజైన్‌పై, నిర్మాణం జరుగుతున్న ప్రాంతంపై, నిర్మాణం జరుగుతున్న తీరుపైనా అభ్యంతరాలు చెబుతున్నారు.

ప్రస్తుతం పోలవరం ప్రాజెక్టు కోసం గిరిపుత్రులు తరతరాలుగా ఉంటున్న ప్రాంతాన్ని, ఉపాధిని, అన్నిటికంటే ముఖ్యంగా తమ సంస్కృతిని, సంప్రదాయాలను ధారపోసి ఇతర ప్రాంతాలకు తరలివెళ్లాలి. ఈ ప్యాకేజీ విషయంలో నిరక్ష్యరాస్యులైన ప్రజలకు ఏమీ తెలియజెప్పకుండానే, లోటుపాట్లు వివరించకుండానే వారి జీవితాలకు గండికొట్టేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతోంది. సర్వం కోల్పోతున్న వీరికోసం ఉద్దేశించిన పథకాల ప్రయోజనాలూ అందకుండా పోవడం దారుణమైన విషయం. సరైన పునరావాసం కల్పించకుండా, అడవిబిడ్డల ప్రశాంత జీవనానికి తూట్లు పొడుస్తూ ప్రాజెక్టుకు పునాదులు వేస్తే- ప్రభుత్వం విపత్కర పరిణామాలు ఎదుర్కోవలసిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇకనైనా సరైన రీతిలో, పారదర్శకంగా పునరావాస ప్రక్రియను కొనసాగిస్తేనే ఈ అరణ్యరోదన తప్పుతుంది!
source : eenaadu 24 sep 2008

We should feel very blessed and do what we can for others that aren’t as blessed as we are.
With all that goes on in this world, we all forget how fortunate we are in this two worlds in every country.
 
Have a close look at both the photographs & read the messages below them.   its our moral duty to be concerned…towards humanity; take care…

Kevin Carter's "Pulitzer Prize" winning photo taken in 1994 during Sudan famine

Kevin Carter

The picture depicts a famine stricken child crawling towards an United Nations food camp, located a kilometer away.

The vulture is waiting for the child to die so that it can eat it. This picture shocked the whole world. No one knows what happened to the child, including the photographer Kevin Carter who left the place as soon as the photograph was taken.

Three months later, he committed suicide due to depression.

This was found in his diary.

Dear God, I promise I will never waste my food no matter how bad it can taste and how full I may be. I pray that He will protect this little boy, guide and deliver him away from his misery. I pray that we will be more sensitive towards the world around us and not be blinded by our own selfish nature and interests.
I hope this picture will always serve as a reminder to us that how fortunate we are and that we must never ever take things for granted.

in contrast to this, there is another world, where more die of too much food than of too little, how good it will be, if they also think of empty stomachs.

friends, on this good day.. Let’s make a prayer for the suffering in anywhere any place around the globe and send this friendly reminder to others Think & look at this…when you complain about your food and the food we wasted daily.