రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్టలు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

పాలమూరు జిల్లాలో చేనేతకు పెట్టింది పేరు గద్వాల చీరలు, అలాగే నారాయణపేట చీరలు. ఈ రెండు ప్రాంతాలకు జిల్లాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో దాదాపు 50 కిలోమీటర్ల పరిధిలో ఈ చీరలను నేస్తున్న గ్రామాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఈ నేత పనిని ఈ జిల్లాలో పద్మశాలి, కుర్ణిసాలి, పట్టు సాలీలు అలాగే ఇతర కూలీలైన కత్రిలు, ముస్లింలు చేస్తున్నారు. ఈ గద్వాల చేనేత క్లస్టర్‌లో చేనేతకు ప్రాముఖ్యమున్న గ్రామం రాజోళి. తుంగభద్ర నది తీరంలో ఉన్న ఈ గ్రామం దాదాపు 50 శాతంపైగా కుటుంబాలు చేనేతపై జీవిస్తున్నాయి. గత పదిహేనేళ్ల క్రితం వరకు కాటన్‌ దుప్పట్లు, లుంగీలు, తువ్వా లు, పంచెలకు పెట్టింది పేరు. ‘రాజోళి బట్టలు’ అనే బ్రాండ్‌ పేరుతో వీరి వ్యాపారం సాగుతుండేది.

కాని మారుతున్న కాలంతో పాటు నేత బట్టకు ఉన్న డిమాండ్‌ పడిపోవడం వల్ల వీరు గద్వాల్‌ పట్టు చీరలు నేయడం మొదలుపెట్టారు. అదృష్టం బాగుండి మార్కెట్‌ ఉండడం వల్ల వీళ్ళంతా ఈ నేత పనిచేస్తూ జీవనం సాఫీగా సాగిస్తుండే వారు. గత 5-6 సంవత్సరాల నుంచి వారి పిల్లలను పై చదువులకు పంపిస్తున్నారు. జీవితం కంకర రోడ్డుపై వెళుతున్న ఎడ్ల బండిలాగా సాగుతుండేది. దసరా సరదాగా ఉన్నంతలో పండగ చేసుకున్న సంతోషాన్ని, భవిష్యత్తు కలలను గంగమ్మ ఒక్క పెట్టున ఉప్పొంగి కళ్ళ ముందే గ్రామాన్ని నీట ముంచింది.

బతుకులను ప్రశ్నార్థకంగా మార్చింది. తుంగభద్ర నది పొంగి పొర్లింది. సంకేసు ల డ్యాం నిండి గేట్లు తెరుచుకోలేక హోస్పే ట్‌ నుంచి వచ్చిన వరద నీరు బయటికి పంపలేక నిర్దాక్షిణ్యంగా తన ఒడిలో సేద తీరుతున్న రాజోళి గ్రామాన్ని క్షమించండంటూ ముంచెత్తేసింది. ప్రాణ నష్టం అంతగా లేకున్నా డ్యాం తెగి ఊరుమీద పడ్డ తుంగభద్ర తన మన పేద ధనిక వర్గ వర్ణ కుల విభేదాలు లేకుండా అందరిని సమానంగా చూసింది. ఫలితం గూడు చెదిరింది. మగ్గం విరిగింది. ఆధారమైన దారం తెగింది. భవిష్యత్తు ఆగమ్య గోచరంగా మారింది.

నిన్నటి వరకు బతుకు జీవుడా అన్న చందాన ఉన్న జీవితాలు నేడు కకావికలమై గుట్టకొకరు, గట్టుకొకరు, చెట్టు నీడ కొకరు అందిన సామాన్లు తీసుకొని బయలు దేరారు. రాజోళిలో ఇప్పుడు మగ్గాల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి. నేతన్నల హృదయాలు పగిలిపోయాయి. ప్రపంచానికి బట్టలందించే నేతన్నలు నేడు దాతలందించిన పాత బట్ట లు మూటల్లో వెతుక్కొని కొలతలు చేసుకొని వేసుకుంటున్నారు. ఎవరేమైనా బయటి నుంచి ఏదైనా ఇస్తారేమోనని రచ్చకట్ట దగ్గర వచ్చిపోయే వాహనాల వెంబడి ఆశగా ఎదురు చూస్తూ రోజులు గడుపుతున్నారు.

ఇంటి పరిస్థితి చూస్తే పగిలిపోతుంది. జీవనం అందించిన మగ్గం నిర్జీవంగా బురదలో కూరుకొనిపోయింది. కూలిన మిద్దెలు కాలిన కడుపులు కళ్ళలో సుళ్లు తిరుగుతున్న నీళ్లు ఇవన్ని చూసి చూసి మన సు నిబ్బరపరుచుకున్నారు. ఇప్పుడిప్పుడే తేరుకుంటున్నారు. అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు. చాలా మంది వస్తున్నారు. వారికి తోచిన సహాయం ఇచ్చి వెళుతున్నారు. ఊరు జాతరను తలపిస్తుంది. జాతర వెనుక నరక యాతన దాగి ఉంది. ఈ గ్రామంలో దాదాపు 1200 పైచిలుకు కుటుంబాలు నేతపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. వీరి సంవత్సర ఆదాయము 36 వేల నుంచి 40 వేల రూపాయలు సిల్క్‌ నేసే వారికి, 24 వేల నుంచి 30 వేల రూపాయల వర కు కాటన్‌ నేసే వారికి వస్తుండే ది.

ఒక ఇంట్లో ఇద్దరు భార్య, భర్త కష్టపడితే ఒక మగ్గానికి వచ్చే ఆదాయం. వీరికి ఇదే జీవనోపాధి. అన్ని చోట్ల ఉన్నట్టు వీరికి ఇది ఒక్కటే జీవనోపాధి. వ్యవసాయం కాని ఇతర ఉపాధి మార్గాలు శూన్యం అని చెప్పవచ్చు. దీనికి తోడు వీరికి పెట్టుబడి, మార్కెట్‌ ఒక పెద్ద సమస్యలు. ఈ సమస్యలను అదునుగా చేసుకుని వీరిలో నుంచే కొంత ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగ్గా ఉన్న వ్యక్తులు మధ్య వర్తులుగా మారి కొంత మందికి మాల్‌ ఇచ్చి నేయించుకుంటారు. ఈ మధ్య వ్యక్తుల్లో రెండు రకాలు. కొంత మంది నేరుగా మార్కెట్‌ చేస్తే ఇంకొందరు హోల్‌సేల్‌కు షాపులకు అందిస్తుంటారు.

నేత కార్మికులను చూస్తే కొంత వారి సొంత మగ్గాలు ఉండి షావుకారితో మాల్‌ తెచ్చుకొని అతనికే ఇవ్వడం దానికి అతనికి చీరకు కొంత ముట్ట చెబుతుంటారు. రెండవ రకం మగ్గాలు వారి సొంతం కావు ఎవరైతే మధ్యవర్తి ఉంటా రో అతనే మగ్గాలు పెట్టి కూలి నేతన్నతో నేయిస్తుంటారు. అంటే కూలి నేతన్న. మూడవ రకం నేతన్న మగ్గం. మాల్‌ సొంతంగా ఉండి నేరు గా షాప్‌కు గాని లేదా మధ్యవర్తికి గాని ఇస్తుంటారు. వీరు కొంచెం మేలుగా జీవిస్తుంటారు. వీరిలో ఉన్న నైపుణ్యాలను పెట్టుబడిని బట్టి వారు పై నాలుగు రకాలుగా విడగొట్టవచ్చు.

ఒకటి కూలి నేతన్న. రెండు మధ్యవర్తులకు నేసే వారు. మూడవిది సొంతంగా చేసేవారు. నాలుగు మాస్టర్‌ వీవర్స్‌ (వ్యాపారం చేసేవారు). వరద తాకిడికి కూలిన మగ్గాల సంఖ్య దాదాపు 2000లకు పై చిలుకే ఉంటుంది. జిల్లా నుంచి అధికారులు గ్రామానికి వెళ్ళి దాదా పు 13 కోట్ల రూపాయల నష్టంగా అంచనా వేశారు. ఇందులో మగ్గా లు, వాటిపై ఉన్న మాల్‌ (12 నుంచి 15 వేల రూపాయలు మగ్గానికి, 9నుంచి 10 వేల రూపాయలు మాల్‌కు) సహకార సంఘంలో ఉన్న సరుకులు కలిపి అంచనా వేయడం జరిగింది. తాత్కాలికంగా రకరకాల రిలీఫ్‌ మెటీరియల్‌తో ఆదుకోవడం జరుగుతుంది. దీంతో పాటు దీర్ఘకాలికంగా శాశ్వతమైన నష్ట నివారణ చర్యలు చేపట్టాల్సిన అవసరముంది.

రాజోళి నేతన్నలు ఇప్పుడు సర్వస్వం కోల్పోయారు. ఇల్లు కట్టుకోవడానికి చాలా సమయం పట్టవచ్చు. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పించి మగ్గాలు వాటిపైకి మాల్‌ అందిస్తే నేత వేసుకొంటారు. శాశ్వతమైన పునరావాసం వైపు వారిని తీసుకెళ్ళవచ్చు. ప్రభుత్వం వీరిని ఆదుకోవడానికి యుద్ధప్రాతిపదికన వీరికి తాత్కాలిక షెడ్లు కల్పిస్తూ మగ్గాలు ఇవ్వాలి. మగ్గాలపై మాల్‌ కొనుగోలు కు రుణసదుపాయం కల్పించడం, వీరికి కనీ సం మూడు నెలలకు సరిపడే రేషన్‌ ఇవ్వాలి. శాశ్వత ప్రణాళికలో భాగంగా ఇల్లు, వర్క్‌ షెడ్‌ నిర్మాణం చేపట్టాలి. చేనేతపై పని చేస్తున్న ఇతర సంస్థలతో కలిసి సంపూర్ణమైన శాశ్వత పునరావాసం, జీవనోపాదులను మెరుగుపరిచే ప్రణాళికలు తయారు చేయడం.ప్రభుత్వం/ఇతర సంస్థలు రాజోళి చేనేతకు విస్తృత ప్రచారం కల్పించడం.

రకరకాలైన ప్రభుత్వ/ప్రైవేట్‌ సంస్థలు స్వచ్ఛంద సంస్థలు సమన్వయం చేసుకొని సంపూర్ణ ప్రణాళిక ఎవరెవరు ఏం సహాయం చేయగలరన్నది జిల్లా స్థాయిలో నిర్ణయం తీసుకోవాలి. ‘మూలుగుతున్న నక్కపై తాటికాయ పడ్డట్టు’ దీన స్థితుల్లో ఉన్న నేతన్నలు వరదలలో మునిగి ఉన్నారు. అందరు వారి శాశ్వత పరిష్కారాల గురించి ఆలోచించి ప్రజల సహకారంతో ప్రణాళికలు అమ లు చేస్తే కనీసం పూర్వ స్థితికి తీసుకొని రావచ్చు. ఇప్పుడున్న శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకొని వాటిని కావల్సిన స్థాయిలో వాడుకొని కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభించడానికి అందరం సహకరిద్దాం.

-వి. మురళీధర్‌
ఫ్రెండ్స్‌ ఆఫ్‌ పాలమూరు

source : aandhrajyothy, 29 Oct 2009

తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.

తుంగభద్ర- కృష్ణ వరద బీభత్సంలో కకావికలైన ప్రజా జీవనానికి సహాయ సహకారాలు అందించడానికి, దెబ్బతిన్న వేలాది బాధిత కుటుంబాలను ఆదుకోవడానికి సమాజమంతా పెద్ద ఎత్తున కదులుతున్నట్టు, ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వేతర సంస్థలన్నీ సహాయ, పునరావాస కార్యక్రమాలలో తలమునకలు గా ఉన్నట్టు ఒక అభిప్రాయం చలామణీలోకి వచ్చిం ది. పనిచేసే వారినెవరినీ విమర్శించనక్కరలేదేమో! సహాయ, పునరావాస చర్యలు పెద్ద ఎత్తునే జరుగుతున్నమాట, సామూహిక ఔదార్యం వ్యక్తమవుతున్న మాట నిజమేనేమో! కాని ప్రజల విషాదం, దైన్యం, దిగ్భ్రాంతి, సహాయం కోసం ఎదురుచూపు మాత్రం మొదటి రోజున ఎట్లా ఉండి ఉంటాయో అట్లాగే ఉన్నాయి.

జల ప్రళయం ఎగసిపడి నిండా రెండువారాలు గడిచిన తర్వాత కూడా ఆ దుస్థితి ఏమీ మారలేదని మహబూబ్‌నగర్‌ జిల్లా వడ్డేపల్లి మండలం రాజోళి గ్రామ శిథిలాలను, అదే జిల్లా అలంపురం పట్టణ వీధులను పైపైన చూసినా అర్థమవుతుంది. సుంకేశు ల ఆనకట్ట తెగిపోయి వరద తీసిందేమో గాని, రాజోళిలో కన్నీటి వరద ఇంకా ఆగలేదు. శ్రీశైలం నుంచి వరద నీరు కిందికి పంపినందువల్ల పైన అలంపురం లో తుంగభద్రలో నీళ్లు కనబడడం లేదేమోగాని రక్షణకు కట్టిన రాతి కట్టమీది నుంచి తుంగభద్ర దూకి ధ్వంసమైన ఇళ్లూ జీవితాలూ జీవనోపాధులూ ఇంకా ఆ బీభత్సాన్ని అనుభవిస్తూనే, ప్రకటిస్తూనే ఉన్నాయి.

మన అధికార వ్యవస్థలకు తోటి మనుషుల పట్ల కనీస గౌరవం లేదని చెప్పడానికి నిదర్శనంగా రెండు ఊళ్లలోనూ భరించరాని దుర్గంధం వ్యాపించి ఉంది. కనీసం ఆరేడు అంగుళాల నుంచి గరిష్ఠంగా రెండు మూడు అడుగుల మేర పేరుకుపోయిన ఒండ్రుమట్టి లో, బురదలో చిక్కుకున్న జీవజాతుల కళేబరాలు కుళ్లిన వాసన, ఆహార పదార్థాలు కుళ్లిన వాసన, మురి కి కాలువలు రోడ్ల బురద కలగలిసిపోయి ముక్కులు బద్దలు చేసే నీచు వాసన. చూడడానికి వెళ్లిన వాళ్లు కొన్ని గంటల కోసమో, నిమిషాల కోసమో అది భరించలేక ముక్కులకు గుడ్డలు అడ్డం పెట్టుకుని, వాంతు లు చేసుకుంటూ ఉంటే, నిస్సహాయులైన రాజోళి ప్రజలు, అంతకన్నా ఎక్కువగా అలంపురం ప్రజలు ఆ దుర్వాసనలో తిరుగుతున్నారు. వండుకుని తింటున్నారు.

నిత్యజీవిత కార్యక్రమాల్లో పాలుపంచుకుంటున్నారు. ఎంత దుర్మార్గమైన లోకం ఇది?! రెండు వారా లు గడిచినా కనీసం బురద శుభ్రం చేయడానికి శక్తి చాలని, మనసుపోని అధికార యంత్రాంగం ఏ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నట్టు? నాయకులకు రక్షణ కవచంగా నిలబడే వందలాది మంది ప్రజల ఆందోళనలను అణచడానికి సర్వశక్తి సాధనాలతో తరలివచ్చే వేలాదిమంది ‘ప్రజా సేవకుల’ వ్యవస్థ కొన్ని గ్రామాల్లో బుర ద ఎత్తించడం లాంటి చిన్న పని చేయడానికి వారాల తరబడి తీసుకుంటోంది.

ఉద్యమకారులను అణచడానికి వేలాది మందిని హుటాహుటిన క్షణాల మీద పంపించే ప్రభుత్వం ఒక్కొక్క గ్రామంలో నుంచి కొన్ని వందల టన్నుల బురదను తొలగించి, కడిగి, శుభ్రం చేసి, రోగాలకు నిలయం కాకుండా చేయడానికి కనీస చర్యలు కూడా చేపట్టలేదు. ఎవరి ఇంట్లో బురద వాళ్లే ఎత్తేసుకుంటారులే, ప్రకృతే శుభ్రం చేస్తుందిలే అన్న ట్టు ఉపేక్షిస్తోంది.

ఎర్త్‌ మూవర్లు, బుల్డోజర్లు వచ్చా యి గాని కేవలం ప్రభుత్వ వాహనాలు, సందర్శకుల వాహనాలు తిరగడానికి వీలైనంత మట్టుకు రోడ్లమీద బురదను పక్కకు నెట్టాయి. ఇప్పుడు రోడ్డుకు రెండు పక్కలా దుర్గంధపు కుప్పలు. ఆ దుర్వాసన మహా ఘనత వహించిన సందర్శకులను చికాకు పెట్టకుండా ఆ కుప్పల మీద డిడిటి, క్లోరిన్‌ చల్లితే చాలునని మాత్రం అధికారగణం అనుకున్నట్టుంది. రెండు గాఢమైన వాసనలు కలిసి దుర్భరమైన వాతావరణం.

దుర్వాసన ఒక పక్కనైతే, మనిషి పట్ల గౌరవం లేని మనుషులందరినీ బిచ్చగాళ్లుగా చూసే ప్రభుత్వాధికారుల, రాజకీయ నాయకుల, సందర్శకుల వైఖరి. రెండు వారాలుగా నిస్సహాయతలో మగ్గిపోయి, వాహనం కనబడితే చాలు ఏదో ఇవ్వడానికి ఎవరో వచ్చారని, ఈ వేటలో వెనుకబడితే ఆ అందేదేదో అందదని దయనీయమైన ఆదుర్దా మరొక పక్కన.

నిన్నటి వరకూ తన శ్రమ మీద తాను ఆధారపడుతూ, ఆత్మగౌరవంతో బతికిన మనిషి ఇవాళ ఇంత దుర్భరమైన స్థితిలోకి జారిపోతే, కనీస గౌరవం కూడా లేకుండా తోటి మనుషులూ, అధికార వ్యవస్థలూ ఎలా పనిచేస్తున్నాయో చూస్తే ఆపుకోలేని దుఃఖం కలిగింది. మనిషి ఇంత దీనంగా ఉండవలసిన పరిస్థితి ఎందువల్ల తలెత్తింది? ఇంకా ఘోరం దారి పొడవునా గుట్టలుగుట్టలుగా పారవేసిన పాతబట్టలు. గ్రహీతలకు అవసరమైనవి, గౌరవప్రదమైనవి ఇస్తున్నామో లేదో చూడకుండా సహాయం పేరుమీద ప్రకటితమైన ఔదార్యం నిజం గా బాధితులకు పనికిరాలేదు. లేదా బాధితులకు అవసరమైనవి అందలేదు. ఫలితం పాతబట్టలు, చాలీచాలని బట్టలు అందిన వాళ్లందరూ అక్కడికక్కడే పారేసిపోయారు.

రాజోళి జనాభా 2001 జనగణన ప్రకారం 11, 617. బహుశా ప్రస్తుతం పదిహేనువేలు కావచ్చు. సరిగ్గా సుంకేశుల ఆనకట్ట కింద ఉండే ఈ గ్రామం ఆ ఆనకట్ట తెగి మీద పడడంతో హతాశురాలైంది. ఆ ఆనకట్ట రాత్రిపూట తెగి ఉంటే, సరిగ్గా ముప్ఫై ఏళ్ల కింద గుజరాత్‌లో ఆనకట్ట తెగి మోర్వీ పట్టణంలో వేలాది మంది మనుషులు జల సమాధి అయిపోయినట్టు అయి ఉండేది. ‘అలా జరిగినా బాగుండును, మాకూ ఈ బాధ తప్పేది, మీకూ ఈ బాధ తప్పేది’ అని ఒక చేనేత కార్మికుడు కన్నీళ్లింకిపోయిన గొంతుతో, సమాజం తలదించుకోవలసిన మాట అన్నాడంటే ఆ ఊరు ఎంత దుఃఖాన్ని చవిచూసి ఉంటుంది.

ఆ ఊరిలో ఇళ్లన్నీ నేలమట్టమైపోయా యి. గోడలు గట్టిగా నిలిచి ఉన్న చోట కూడా ఇళ్లలో రెండడుగుల మేర బురద నిండి నివాసయోగ్యం కాకుండాపోయాయి. అక్కడి నుంచి రెండు కిలోమీటర్ల దూరంలో కాస్త మెరకగా ఉన్నచోట పునరావాసం కల్పించవచ్చు గాని జీవనోపాధి కల్పించడం అత్యవసరమైన పెద్ద పని.

ఆ గ్రామంలో కనీసం మూడువేల మగ్గాలు పని చేస్తున్నాయని ఒక అంచనా. ఆ మూడువేల మగ్గాలు ఇవాళ విరిగిపోయి ఉన్నాయి. వేలాది కుటుంబాల జీవనాధారం ధ్వంసమైపోయింది. ఒక్క పద్మశాలి కుటుంబాలు మాత్రమే కాదు, రాజోళిలో ముస్లింలు, కురబ, చాకలి, కమ్మరి వంటి ఇతర కులాల వాళ్లు కూడా నేతపనిలో ఉన్నారు. గద్వాల వంటి ప్రఖ్యాత నేత వస్త్రాల మార్కెట్లకు తమ ఉత్పత్తులు అందిస్తున్నారు. ఒక మగ్గం పునర్నిర్మించాలంటే కనీసం అరవై వేల నుంచి లక్ష రూపాయలు అవసరమవుతుంది.

సహాయ పునరావాస కార్యక్రమాలలో ఈ జీవనోపా ధి నష్టం లెక్కకే రావడం లేదు. చేనేత సహకార సంఘం కార్యాలయంలో ఉన్న కోటి రూపాయలకు పైగా విలువ చేసే వస్త్రాలు, నూలు నాశనమైపోయా యి. ఆ కార్యాలయంలో నుంచి బురద ఎత్తివేయడానికి అధికార యంత్రాంగం ఏమీ చేయలేదు. ఎంత కూలి ఇచ్చినా ఆ దుర్గంధపూరితమైన బురద ఎత్తిపోయడానికి ఎవరూ దొరకక, చేనేత కార్మికులు, ఆ కార్యాలయ ఉద్యోగులు పారిశుధ్య కార్మికుల్లా పని చేస్తున్నారు.
ఇక అలంపురంలో ఎక్కడ చూస్తే అక్కడ సహాయ శిబిరాలు, బృందాలు, అధికార గణం కనబడుతున్నా రు గాని, అంతకన్న మించిన దుర్వాసన. పరిశుభ్రమై న, గౌరవప్రదమైన వాతావరణం ముందు కల్పించాలనే కనీస స్పృహ కొరవడిన స్థితి.

అసలు ఆ ఊరే శ్రీశైలం జలాశయంలో ముంపుకు గురవుతుందని అనుకున్నప్పుడు, ప్రాచీన ఆలయాలను, ఊరిని రక్షించడానికి పెద్ద రాతిగోడ కట్టారు. తుంగభద్రలో అనూహ్యమైన వరద వచ్చినందువల్ల, సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణంలో గతంలో జరిగిన అవకతవకల వల్ల, ప్రస్తుతం ఆ ఆనకట్ట తెగిపోయినందువల్ల ఆ రాతిగోడమీది నుంచి వరద ఊళ్లోకి ప్రవేశించింది. అసలు సుంకేశుల ఆనకట్ట నిర్మాణం దగ్గరి నుంచీ ఊళ్లోకి ప్రవేశించిన బురదను ఎత్తిపోయడం దాకా ప్రభుత్వ, అధికార యంత్రాంగం లోపాలు, నిర్లక్ష్యాలు, అక్రమా లు ఎన్నో ఉన్నాయి. ఎప్పటి బురద ఇది? ఎంత కడిగితే తరుగుతుంది ఇది?

-ఎన్‌. వేణుగోపాల్‌

source : aandhrajyothy 22 Oct 2009

BYE, BYE SCHOOL? Schools Still In Badly Damaged State, Say NGOs

The recent floods may trigger huge school dropouts particularly among poorer sections as 484 schools have suffered severe damage affecting 82,000 students in Kurnool, Mahbubnagar and Krishna districts. The students have lost books, uniforms, records, certificates and everything connected to their studies, according to a survey conducted by NGOs. “Books are dearer to the children. Poor families cannot afford to buy new set of books and this could lead to students dropping out from schools particularly the girl child,” said R Venkata Reddy, national coordinator of the Mamidipudi Venkatarangaiya Foundation (MVF) set up by Ramon Magsaysay awardee professor Shanta Sinha. Reddy, who led teams that surveyed the condition of schools and health of the students in the affected districts said, many of the schools were not ready to occupy even though they are scheduled to reopen on Monday.

“We observed the psychology of children and the parents in 21 schools in Kurnool district. Students and their parents feel that they are in no position to take additional burden of buying new set of books and uniforms as they are already undergoing trauma having lost everything they had.”

As of now, it appears that helping the schools and children is a non-priority issue for government too. “The distribution of a school-kit containing everything needed for a student alone can reassure the children and enable them to go back to school,” Reddy felt. But the district officials say text books are not available for distribution, even though they are hopeful of getting note books from donors. Students in Kurnool district are a confused lot. N R Chaitra, a final year B Sc student from St Joseph College lost all certificates including her records.

She was not sure of going to college immediately after the reopening as she cannot enter class with empty hands. Like Chaitra, many children are unlikely to turn up at schools next Monday. Parents are worried about the safety of the old buildings of government schools.

Some schools like Prakasam memorial school in Kurnool have not been opened even for cleaning. It will take another 10 days to make these buildings fit to run schools, said Reddy. All the 21 schools which MVF visited are not in good shape.

According to B Ramalingam, district educational officer (DEO), cleaning of schools was in full swing. “We have asked the teachers to spend money from their pockets. Later the government will reimburse the amount,” the DEO said. As for the issuing of duplicate SSC certificates, the DEO said they are planning to set up counters in every mandal to receive the complaints. After receiving the complaints, steps will be taken to issue duplicate certificates, said the DEO.

Source : Times News Network, The Times of India, Hyderabad 21 Oct 2009

Displaced by floods, rajoli villagers fight for survival
90 % of 500-odd houses in Rajoli had collapsed,
Rajoli suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units
Rahul
RAJOLI (Mahabubnagar dt.): Hundreds of poor families are literally on the road in this tiny village as they have pitched tents made of sarees after their houses collapsed following the floods ten days ago.

A bumpy drive to Rajoli from Shantinagar on a gravel topped road over 10 kms also saw a number of homeless

The aftermath: Villagers of Rajoli in Mahabubnagar district scrambling for relief material. – Photo P.V. SIVAKUMAR

 families moving out from the former with their belongings in bullock carts and packed auto-rickshaws and tractors. A large number of others were sitting by the roadside helplessly while children greeted every passing vehicle with outstretched hands, seeking alms.

People both at the camp where the tents have come up and elsewhere on the road are being provided food and water by voluntary agencies but they are directly exposed to sun as the sarees which they have stuck out to sticks to take cover hardly offer them any relief. The camp mostly comprises Scheduled Caste people from Rajoli and Thummanapalle villages which were submerged by the water of Tungabhadra river, less than half-a-kilometre away.
The water entered the villages after ripping open the earthen bund of Sunkesula barrage for nearly a kilometre.

There is chaos in Rajoli whenever vehicles drive into the village to drop food, clothes and water packets. There is a mad rush of people who try to snatch the packets from the hands of delivery boys. The crew of a mini-bus despatched by an organisation had a tough time in preventing the crowd from entering the vehicle on Monday. The problems of those who drove in an open-topped van with the food material shortly afterwards was worse.

The debris of houses that collapsed stare visitors to Rajoli where destruction to property is the highest in the district. Every other house was found falling here. The District Superintending Engineer of Housing Suresh told The Hindu that ninety per cent of the 500-odd houses in the village had collapsed. Only pucca houses stood up to the flooding while all the houses with mud and mortar were razed to ground. The village which is popular for handloom weaving also suffered a huge loss on account of damage to weavers’ units.

A stream ahead of the village is the source of water for people living in pucca houses to wash their clothes and utensils.
Source : The Hindu, 14 Oct 2009

A few parts of Andhra Pradesh have experienced unprecedented floods havoc. Some of the affected areas have been neglected for a week as there was no access to the villages as they are submerged or the roads or totally cut off. And these villages are not only flooded and misery but also totally ignored by the society as there was no reporting of the situation in the media. Immediate response of the society to be a helping hand to the flood affected people reached only those areas where the media could reach and highlight the tragedy.

With the receding flood levels a few more villages came to light. CARPED team, representatives of Telangana Utsav Committee and friends have visited such villages in Mahbubnagar. The team visited Kutkunoor (Ieeza mandal), Thummilapally and Rajouli (Vaddepally mandal), Alampur of Mahbubnagar district for a needs assessment.
Mahbubnagar is known for severe drought and large scale distress migration every year. Chronic drought induced migration made it legendary for migration of its inhabitants all over the country. The district never witnessed such devastating floods in 130 years.

Thousands of people have lost everything they had in just 2 days. They have become homeless, starving, lost their livelihoods. Agricultural land in Lakhs of hectares is eroded to 6 feet. Lands are filled with slush destroying the crops and their hopes of livelihood. There is no milk for infants and children nor sufficient drinking water. Thousands of weavers, artisans and people depending on weaving or small trade in these weaving centres or the farmers now have no clue of how to live from now.

Civil societies from all parts of the state have tried their best and still mobilizing the resources for the immediate relief. Govt. has also done in bits and pieces. Major contribution has been from the civil societies. Still much needs to be done.

How to make the lands fit for cultivation again? How the looms will start again to weave and providing wage to the weavers to feed their families? These are the questions that need to be answered now. It’s no more help of just some old clothes or a few kilos of rice that will make these people restart their lives.

School going children and college students have different set of problems. Their books and bags and uniforms etc are lost in the floods. Some have lost their certificates. Schools and Colleges have started functioning gain after the Dusserah festival. How do these school/ college students start attending the schools or colleges without books and clothes?

This Deepavali cannot be festival of lights for these people unless the problem is viewed beyond token relief assistance.

What is required is no doubt immediate help but also a real support to help them restart their livelihoods.
Even the immediate relief required by the victims of flood:
• Milk for infants and children
• Drinking water / purification of water
• Temporary shelter (hutments), common toilets
• Groceries for one month (Food – rice, dal, oil, vegetables etc. and Kerosene)
• stoves, utensils, lamps
• blankets, bed sheets, towels, Clothes – minimum of 2 pairs for each victim
• Soaps, detergent powder / cake
• Medicines and medical camps, fogging in the flood affected areas
• Volunteers to help in cleaning the slush, catching the snakes, collection and distribution of immediate relief packets / package by going to the houses, collecting the data of school going children by class (to issue duplicate certificates, books), business affected, mark the boundaries of agricultural land, to coordinate with all donors to collect relief assistance and distribute to the locals based on their needs.

Contact for details / assistance :
M.Subhash Chandra
Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)
Tel : 09246294565, Email : carpedindia@gmail.com www.carped.org

Donations can be sent to
Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)
8-3-228/267 Rahamathnagar Yousufguda Hyderabad – 45 INDIA
SB a/c No. 1017 2619 90 Central Bank of India (local funds)
SB a/c No. 1017 3084 75 Central Bank of India (local funds)
SB a/c No. 1017 2620 08 Central Bank of India (Foreign contribution)
Kalyan Nagar branch, Hyderabad

Nearly 5,000 handloom weavers who lost their looms face mounting debts
G Arun Kumar | TNN

Rajoli (Mahbubnagar): For the 5,000-odd weavers of this town, the last straw came in the form of nature’s fury like they have never seen before. In a matter of a few hours on that fateful October 2, the gushing waters destroyed their handlooms and homes and increased their debts many-fold.

“I cannot take this anymore, I want to die,” wailed 60-year-old Vanka Lakshmanna, whose three handlooms were washed away in the floods. This more or less sums up the morbidity that the floods left behind in the weavers of this mudstone house town just off the Raichur main road on the banks of the Tungabhadra river in Vaddapally mandal of district.

With their livelihood destroyed and forced to live on the streets, the weavers see no light at the end of the tunnel. Agnoor Babu had 8 Turling looms (where silk saris are woven) and two regular ones. All of them were destroyed or washed away in the gushing waters of the flood fury. “I have five daughters, the eldest of whom I got married six months ago. I have already incurred a debt of Rs 40,000. With no way to earn money, how am I going to feed me family, let alone marry off my other four daughters,” cried Agnoor Babu even as his family members tried to console him.

Savitramma, an old weaver woman, is still to come to grips with the reality post-floods. In a state of shell-shock, all she can do is stand next to her wrecked home and lament. “The atmosphere is so hellish that there is not a single family that has the courage to fight on. What can the state government do to give us back our lives,” asked weaver Bandi Krishna, who lost all of his four handlooms.

Even before the floods washed away their livelihoods, most of the weavers were in the debt range of Rs 10,000 to Rs 50,000. “For you city folks, it might sound like a very small sum. But not for us. On an exceptionally good day, we tend to make Rs 100 a day and there are at least 4-5 mouths that each of us have to feed,” said Mohd Shabbir, a 17-year-old weaver who looked much withered for his age.

Since the floods, the weavers as well as the other residents of Rajoli have been having a tough time getting food and drinking water. On Tuesday, many of the residents were seen converging at a huge neem tree at the town centre which got submerged in the hope of fishing out some debris to build temporary shelters. “The old and the sick are not able to take it. Many of them are suffering from diarrhoea,” said Hanumanthu, a rescue worker.

Understandably, Rajoli’s deputy sarpanch Marlavedi Sekhar is a worried man. “The floods have washed away our lives, broken many families and decimated our meagre earnings. But the real tragedy that could unfold over the next few weeks is suicides by the weavers. I hope for once, the district administration takes preventive steps rather than pay compensation afterwards,” he said.

Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)

Tel : 09246294565, Email : carpedindia@gmail.com www.carped.org

Donations can be sent to

Centre for Action Research and People’s Development (CARPED)

1017 2619 90 Central Bank of India (local funds)
1017 3084 75 Central Bank of India (local funds)
1017 2620 08 Central Bank of India (Foreign contribution)
Kalyan Nagar branch, Hyderabad

Village is renowned for its handloom products
S.Venugopal
RAJOLI (Mahabubnagar district): The unprecedented flood has taken the sheen out of this village located on the banks of Tungabhadra river.

A rich village with about 40,000 population, Rajoli is acclaimed for its handloom products which are in good demand. The flood that ravaged the village on October 1 has, however, shattered the lives of the weavers who lost their looms as well as houses.

In ruins: A completely damaged weaving workshop at Rajoli village in Mahabubnagar district due to the recent floods

Only 10 per cent of the 4,000 odd dwellings withstood the destruction unleashed by Tungabhadra, which was on spate. With the houses and looms that brought them repute within the country and abroad shattered by the river’s fury, the village now appears a dumpyard of dead bodies of cattle, pigs and dogs with slush left by the receding water still continuing to obstruct free walk of the streets.

Thukaram, one of the three MPTC members from the village and a proud owner of 70 looms, lost all his equipment as well as stock worth Rs. 70 lakh. And, the story of dozens of others is no different. “With all the property and belongings lost, there is no scope for us to survive,” said Rumala Rukmini, a handloom weaver who lost her eight looms and house.

Even as the reality is yet to dawn on many, residents are leaving to take shelter in their relatives’ houses in other towns and villages.

“We have lost our house as well as property. How can we live here in such circumstances?” lamented Netha Venkatesh (40).

Vaddepally ZPTC member Srinivasulu wanted the authorities concerned to keep the disaster in view and ensure that the entire village was relocated to a higher altitude where the residents were not affected in the event of such calamities.
source: The Hindu, 7 Oct 2009

Preeti Singh / CNN-IBN

Mehboobnagar: The weavers of Rajouli village in Mehboobnagar, known for the beautiful Gadwal saris, have been hit hard by the floods in Andhra Pradesh.

The saris, raw material and the looms all have been washed away in the floods and they have been left with no belongings. For 40 years, Manikyam’s life revolved around his loom. Each Gadwal sari he wove sold for Rs 7,000. But at the age of 65, he is on the streets with his loom broken and his priceless saris ruined by flood waters. He says he is too old to start afresh. “I have been working for 40 years. But at this age where do I go and start all over again,” says Manikyam.

Another weaver Kapsiamma’s house was one of the few to withstand the deluge but her two looms have been destroyed. She took a loan to buy books and clothes for her two school going children. But now she is left with just the clothes on her back. She is leaving the village as everyone has already gone but she does not know where to find refuge. “There is nothing left at home. Everything destroyed. All our food is washed away. There is nothing to eat,” she says. Rajoli sourced raw material from all parts of Andhra Pradesh. But all the threads and zari borders now unusable. With looms destroyed and nowhere to stay the weavers are moving to the neighbouring town. But that means setting up mills again, for which there is no money.

Popularly known as the weavers’ town the irony is that now the villagers of Rajoli have no clothes or food left to fend for themselves. In fact with hundreds of looms being washed away in flood waters, old weavers like Manikyam have to come out on the streets with whatever is left of their belongings and are praying that the state government come to their rescue to help them keep their tradition of weaving alive.

Source :  CNN – IBN, 6 Oct 2009

Uma Sudhir

After a severe drought, what led to the massive scale of floods in Karnataka and Andhra Pradesh? Blame it on the rain, you could say. Irrigation officials say these are possibly the worst floods in this area in 10,000 years. But what caused this disaster? Could it have been better managed?

Kurnool, Mahbubnagar, Krishna and Guntur are the worst affected districts. Overall, at least 18 lakh people in nearly 400 villages of Andhra Pradesh have been affected by the floods. 180 villages in Kurnool, 89 in Mahbubnagar, 100 in Guntur and 22 in Nalgonda are in bad shape due to the flood waters.

Five hundred fifty five army men, 6 choppers, 1000 swimmers and 254 boats are involved in the relief work.

Unprecedented rains in North Karnataka on Thursday flooded several districts, cutting off areas like Bijapur, Bagalkot and Bellary. Karwar for instance got 50 cm of rain in a single day, locals called it the heaviest downpour in 50 years.

The waters inundated the Krishna and Tungabhadra rivers and the Karnataka government released upto 8 lakh cusecs of water from the Almatti and Narayanpur dams, in a single day.

From the last week of September, Andhra Pradesh was experiencing heavy rains, some areas got over 30 cm in a single day. This brought heavy inflows into major projects in Krishna Basin like Jurala, Srisailam, Nagarjunasagar, Prakasam Barrage and Sunkesula.

Early on Friday, reports started coming in of water levels rising dangerously in the border town of Mantralayam in Andhra Pradesh.

By evening, the water level had crossed the danger mark in Srisailam dam… in a single day on Friday, the reservoir had received over 25 lakh cusecs of water in 12 hours, whereas it is designed to get no more than 13.6 lakh cusecs.

On Saturday, the maximum water limit was crossed in Srisailam, Jurala and Sunkesula projects causing inundation in many villages in the backwaters. Kurnool town and several villages in Kurnool, Mahbubnagar and Nalgonda districts were flooded.

From the Srisailam dam, the waters were flowing into Nagarjunasagar dam… and on Sunday morning, 10.85 lakh cusecs were released to keep the masonry dam safe.

The waters that reached Prakasam Barrage in the coastal Krishna district on Monday have submerged hundreds of villages. Prakasam Barrage has never received such huge amounts of water in the last 100 years.

Critics point out that the Andhra Pradesh government could have better anticipated and prepared for systematic release of waters from the Sukeshu, Srisailam and Nagarjunasagar dams before matters got really out of hand.

The Andhra Pradesh government however points out that it is the first time in history that the scale of floods has been so massive.

“This is known as PMF or possible maximum flood, which happens once in 10,000 years,” said Geetha Reddy, AP Information Minister.

The Met department has said there is likely to be a letup in rains and Karnataka has said they will release minimum waters. So, the waters in the major dams may be safely regulated.

Source : NDTV.com 5 Oct 2009, Hyderabad

రాష్ట్రంలో ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ విద్యార్థుల స్కాలర్‌షిప్‌లు మంజూరు చేయకపోవడంతో విద్యార్థులు చాలా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన ఆన్‌లైన్‌ విధానంలో సాంకేతి కపరమైన లోపాలు విద్యార్ధులకు సమస్యగా తయారైంది. దీని ఆధారంగా ప్రభుత్వం విద్యార్థులకు స్కాలర్‌షిప్‌లు ఎగగొట్టడానికే ప్రయత్నం చేస్తుందనేది స్పష్టం అవుతోంది. ప్రభుత్వ ఉన్నతాధికారులు ఇచ్చే ఆదేశాలను కింది స్థాయి అధికారులు ఖాతరు చేయడం లేదు.

విద్యార్థులకు బ్యాంకు ఖాతా ప్రారంభించడానికి బ్యాంకు మేనేజర్లు దరిచేరనీయడం లేదు. రూ. 500 చెల్లించనిదే ఖాతా తెరవడం కుదరదని తేల్చి చెబుతున్నారు. ప్రభుత్వం మాత్రం జీరో అకౌంట్‌ పేరుతో ఖాతా ఓపెన్‌ చేసుకోవచ్చని ప్రకటిస్తున్నది. విద్యార్థి సంఘాల ఉద్యమం ఫలితంగా చిత్తూరు జిల్లాలోని మదనపల్లి, గుంటూరు జిల్లా నర్సరావుపేట, నల్లగొండలోని భువనగిరి జిల్లాలో మాత్రం ఇందుకు అంగీరించారు. అయినా ఇప్పటి వరకూ ఎటిఎం కార్డులు మాత్రం ఎవరికి అందలేదు. స్కాలర్‌షిప్‌లను సక్రమంగా అందించడానికి గత ప్రభుత్వం జీవో 90 ప్రవేశపెట్టింది.

ఇప్పుడు కాంగ్రెస్‌ ఆ జీవోను రద్దు చేసింది. అంతే కాకుండా ప్రభుత్వ ప్రైవేట్‌, కార్పొరేట్‌ కాలేజీలకు సైతం బడ్జెట్‌లో అధిక ని«ధులు కేటాయిస్తామని చెప్పింది. 2008-09లో పది లక్షల మంది బీసీ విద్యార్థులు స్కాలర్‌షిప్‌ల కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. అందులో ఆరు లక్షల మంది విద్యార్థులు ద్వితీయ సంవత్సరానికి అడుగుపెట్టి 8 నెలలు గడిచినప్పటికి ఫీజు రియంబర్స్‌మెంట్‌ ఇప్పటికి అందలేదు. ఆరు లక్షల మందికి దాదాపు మూడు వందల కోట్ల రూపాయల పైబడి ఉంటుంది. ఈ బడ్జెట్‌ ఈ సంవత్సరానికి కేటాయించాల్సిన అవసరముంది. అలాగే ఈ ఏడాది కొత్తగా పది లక్షల మంది దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. గతంలో డివిజన్‌ స్థాయిలోని వెల్ఫేర్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌ అధికారులకు బాధ్యతలు అప్పగించారు.

అప్పుడు కొంత మేరకు సక్రమంగా అమలయినప్పటికీ పూర్తిగా న్యాయం జరగలేదు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, మైనారిటీ విద్యార్థుల ప్రోఫెషనల్‌ కోర్సులకు ప్రవేశ రుసుం లేదన్నారు. ఈ విధానం ప్రైవేట్‌ కాలేజీలకూ వర్తిస్తుందని ప్రకటించింది. కానీ అన్ని కాలేజీల యాజమాన్యాలు ఫీజులు వసూలు చేశాయి. ఫీజు రీయంబర్స్‌ డబ్బులు మాత్రం ఇప్పటికీ విడుదల చేయలేదు. ఇప్పు డు ప్రభుత్వం జీవో 18ను జారీ చేసింది. రాష్ట్రంలో 470 ఇంజనీరింగ్‌ కాలేజీలున్నాయి. బి.ఎడ్‌ కాలేజీలతో పాటు పి.జి, ప్రోఫెషనల్‌ కాలేజీలు కలిపి 500 ఉన్నాయి.

ఎంబీఏ, ఎంసీఏ కాలేజీలు 300 వరకుఉన్నాయి. ఇప్పటికీ బీసీ విద్యార్థులకు కేటాయించాల్సిన రూ.232 కోట్ల రూపాయలను ప్రభుత్వం పెండింగ్‌లో పెట్టింది. ముఖ్యమంత్రి పెండింగ్‌లో ఉన్న స్కాలర్‌షిప్‌లు చెల్లిస్తామని వాగ్దానం చేసి విస్మరించారు. గతంలో ట్యూషన్‌ ఫీజులు కూడా చెల్లించారు. ఇప్పుడు ప్రభు త్వ ట్యూటర్‌లకు వేతనాలను నిలిపివేసింది. దీంతో ప్రైవేట్‌ పాఠశాల విద్యార్థులతో పోటీ పడలేకపోతున్నారు. ఉత్తీర్ణత శాతం తగ్గుతోంది.

రాష్ట్రంలో ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ రెసిడెన్షియల్‌ హాస్టళ్ళు 5 వేల వరకూ ఉన్నాయి. ఈ హాస్టళ్ల లో విద్యార్థులకు 1998 నాటి మెస్‌ చార్జీల ప్రకారం నెలకు 8,9,10 తరగతి విద్యార్థులకు 430 రూపాయలు, 3నుంచి 7వ తరగతి విద్యార్థులకు 370 రూపాయలు ప్రకటించింది. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి వరకు కేవలం 25 శాతం మాత్రమే ప్రభుత్వం పెంచింది. ఈ సంవత్సరం నుంచి అది అమలవుతుంది. వాస్తవంగా పెరిగింది పరిశీలిస్తే 100 రూపాయలు మాత్రమే. నిత్వావసర ధరలు పెరగడం వల్ల విద్యార్థులకు పౌష్టికాహారం అందించడం లేదు. 2300పైగా హాస్టళ్ళకు సొంత వసతి లేక అద్దె భవనాల్లోనే కొనసాగుతున్నాయి. ఈ భవనాలకు ప్రహారీ గోడలు లేక పందులు స్వైరవిహారం చేస్తున్నాయి. దీంతో విషజ్వరాలు ప్రబలుతున్నాయి.

ఇటీవల కాలంలో కడపలో 20 మంది, రంగారెడ్డి, తిరుపతి, ఆదిలాబాద్‌, విశాఖ జిల్లాల్లో వందలాది మంది విద్యార్థులు ఆస్పత్రి పాలయ్యారు. హాస్టల్‌ విద్యార్థులకు సంవత్సరానికి నాలుగు జతల బట్టలు, ఒక పెట్టె, రెండు దుప్పట్లు ప్రభుత్వం మెనూ ప్రకారం ఇవ్వాలి. కాని దానికి భిన్నంగా వ్యవహరిస్తున్నది. రెండు జతల బట్టలు, ఒక పెట్టె, ఒక దుప్పటి మాత్రమే ఇస్తున్నారు. ఐ.టి.డి.ఎ ప్రాంతాలయిన చింతపల్లి, పాడేరు, ఖమ్మం, జిల్లాలోని ఇల్లందు, బూర్గంపాడు, ఆదిలాబాద్‌ గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికీ దుప్పట్లు అందించలేదు. దీంతో విద్యార్థులు చలి బారిన పడ్డారు. కాస్మోటిక్‌ బిల్లు నెలకు యాభై రూపాయలు ఇస్తున్నారు. రాష్ట్ర వ్యాప్తం గా కాస్మోటిక్‌ బిల్లు 17 కోట్ల రూపాయలు పెండింగ్‌లో ఉంది.

ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా నైతిక బాధ్యత వహించి సంక్షేమ హాస్టళ్లకు సొంత భవనాలు నిర్మించాలి. మెస్‌ చార్జీలను 1000 రూపాయలకు పెంచాలి. దీనిపై ఆధికారులకు కచ్చితమైన ఆదేశాలు జారీ చేసి జీరో అకౌంట్‌ ప్రారంభించుకునేలా చర్యలు చేపట్టాలి. అలాగే విద్యార్థులకు స్కాలర్‌షిప్‌లను సకాలంలో అందించాలి. ఫీజు రీయంబర్స్‌మెంట్‌ నిధులు విడుదల చేయాలి.

-యం. వేమయ్య
(వ్యాసకర్త ఎఐఎస్‌ఎఫ్‌ జాతీయ ఉపాధ్యక్షులు)
source : aandhrajyothy 3 feb 2009